Hizmet Al?nacak Ki?iler Hakk?nda Dikkat Edilmesi Gerekenler

En Önemli Noktalar

Kiral?k bir sunucu yada bir hosting veya reseller alacaksan?z ?imdi yazd?g?m noktalar?n hepsi olmasa bile çoguna dikkat ederseniz ilerki zamanlarda sorun ya?ayacag?n?z? sanmam..

Kiral?k bir sunucu yada bir hosting veya reseller alacaksan?z ?imdi yazd???m noktalar?n hepsi olmasa bile ço?una dikkat ederseniz ileriki zamanlarda sorun ya?ayaca??n?z? sanmam..

Baz? önemli konular? maddeler halinde s?ralarken ?unu söylemem gerekir her ?eyden önce hosting al?yorsan?z sitenize verilen emek? sunucu veya Reseller al?yor ve ticari amaçla kullan?yorsan?z mü?terilerinizin size doland?r?c? gözü ile bakmas? kadar kötü bir ?ey olamaz.. Bunlar paradan önemli ?eylerdir ve bu maddelerde içeren ?eyler hizmet al?nacak ki?ide olmad???nda bazen sizin elinizde olmasa da yukar?da bahsettiklerim gerçekle?mekte?

1. Ki?i yada ?ah?slardan kesinlikle bir ?ey al?nmamal? sadece firmalar kullan?lmal?

2. Firma oldu?unu iddia eden ki?ilerden belge istenmeli. Bunu kan?tlamalar? için yada alan ad? uzant?s?na bak?lmal? com.tr yada net.tr

3. Firma üzerinde bulunan ki?ilerin kesinlikle hosting hakk?nda bilgili çal??anlar? olmal? spam/ftp/apache gibi terimlere yabanc? olmamal? her konuda destek verebilmeli.

4. Firma üzerinde sistem yöneticisi kesinlikle bulunmal? firma 24 saat sunucular?n? izlemeli.

5. internet üzerinde al?nan hosting ve benzeri tüm hizmetler için kesinlikle fatura al?nmal?.

6. Firma alan ad?na whois çekilmeli ve bilgilerde bulunan telefon numaralar?n?n sabit telefon numaras? olmas?na dikkat edilmeli GSM kullananlara hiçbir ?ekilde güvenilmemeli.

7. Firman?n kesinlikle bir ofisi olmal?. Mümkünse al?nacak hizmet ofisinden al?nmal?.

8. Firman?n güvenilir olmas? limited ?irket ve anonim ?irket olmas?ndan anla??l?r birey (?ah?s) ?irketler 1 günde aç?l?p 1 günde kapat?labilir.

9. Firman?n vermi? oldu?u internet hizmetlerinin geni?liyi firmaya daha çok güvenmeniz gerekti?ini göstermez bunun için referanslar? ile ileti?ime geçin.

10. Firman?n kesinlikle illegal içerikli yay?na izin vermemesi gerekir veriyor ise uzak durun!

11. Al?nan referanslara whois çekin ve nameserver (dns) kay?tlar? firmaya m? ait bak?n referanslarda birçok kand?rmaca olabiliyor!

12. Tüm firma veya sitelerin hizmet sözle?mesi ve mü?teri sözle?mesi olmal?d?r bu sözle?meleri lütfen dikkatlice okuyun sözle?mesi olmayanlardan hizmet almay?n!

13. Kesinlikle uptime garantisi olan firmalar? kullan?n uptime garantisi olarak verilen yüzdelik de?erler sitenize ula??m?n 1 ay içersindeki kesintilerini gösterir bu de?erler alt?na dü?erse 1 ayl?k kullan?m?n?zdaki kesintiler firmadan 1 ay yada 30 gün olmaks?z?n para iadesi isteyebilirsiniz. Uptime garantisi örnek ise %99 Uptime garantisidir bu garanti 1 ay içersinde maximum toplamda 8 saat kesinti demektir.

14. Firmadan domain al?n?rken kesinlikle size özel bir domain kontrol paneli verilmeli tüm whois ve dns de?i?iklik haklar? sizde olmal?.

15. Birkaç gb web alan?n? ayl?k 1-3 $ ye satan firmalar hakk?nda çok iyi ara?t?rma yap?lmal?. Yanl?? anla??lmas?n dü?ük fiyat kötü hizmet anlam?na gelmez ama ço?unlukla kötü hizmet verilir. Ara?t?rma yap?lmadan al?nmamal?.

16. Zaman var ise sunuculuk verecek firman?n uptime oranlar?n? internet de bedava olarak uptime ölçen sitelere ekleyerek 1-2 ay ölçülmeli. Hizmet ald?ysan?z tekrar ölçmelisiniz uptime oran? verilen garantiden daha dü?ük olabilir.

17. Hosting d???nda sunucu kiralanacak ise y?ll?k ödeme gibi sözle?melerden kaç?n?lmal?. Sunucu kiralayan firman?n bir veri merkezi var ise veri merkezi hakk?nda çok detayl? bilgiler belirtmesi gerekir (sitesi üzerinden) Veri merkezi olmayan bir veri merkezinin bayisi olan firmalar?n bayisi olduklar? firma üzerinden geni? çapl? ara?t?rma yap?lmas? gerekir.

Buraya birçok madde ekleyebilirim arkada?lar ama nekadar’da firma olsada kurulu? yine mü?terilerin magdur olma durumlar? oluyor ne yaz?k ki. ?nternet üzerinde ad?n? vermek istemedi?im baz? Türk hosting tan?t?m sitelerinden VERG? LEVHASI na sahip hosting sat?c?lar?n? görebilirsiniz.

Lütfen dikkatli olun!

Eklemek ?stedim..
5. internet üzerinde al?nan hosting ve benzeri tüm hizmetler için kesinlikle fatura al?nmal?.

bu maddede fatura kesinlikle vergi iade için kullan?lacak bir araç olarak görülmemeli ileride do?abilecek sorunlar kar??s?nda fatura sizin en büyük garantinizdir. lütfen faturan?z? herzaman al?n fiyat?na KDV eklese dahi bundan kaçmay?n arkada?lar!

Bilinmesi Gereken Doland?r?c?l?klar

WebHosting ve Tüm ?nternet Hizmetleri

Merhaba arkada?lar sizlere bugün internet üzerinden sat?? yapan ki?ilerin insanlar? nas?l doland?rabileceklerini anlatacag?m….

Bir webhosting hizmeti veren ki?i 1 gb gibi bir disk alan?n? türkiye yada yabanc? ülkelerde bar?nd?rarak 50 YTL gibi y?ll?k ücretler ile veriyorsa uzak durman?z gerekir nedeni basit…

Bu fiyat? veren ki?i kesinlikle önce ?irket de?ildir.. ?irket olsa bile %99 emin olabilirsin ki internet hizmetleri için kurulmu? bir ?irket de?ildir. Nas?l de?il? mesela abcd hosting yazar sitesinde en alt?nda abcd hosting xxx firmas?n?n markas?d?r ?eklinde ibareler kullan?l?r. Bu as?l ?irket asl?nda ana sözle?mesinde internet hizmetleri bile yer almaz ço?unluk olarak internet cafe ve bilgisayarc?lar? kullanarak bu ?ekilde firma oldu?unu iddia edenlerden sak?n?n (fatura kesebilir) örneklerine yakla??k olarak 5 y?ll?k tecrübelerime dayanarak söylüyorum ki baz? insanlar ?irket olarak bir pvc do?rama atölyesini bile kullanmaktad?rlar..

Konu hakk?nda www.nic.tr adresinde bir haber yay?nlanm??t?r com.tr ve benzeri alan adlar?n?n sat??? yasak! ?eklinde…. bunu yapmalar?n?n nedeni hosting sat?c?s? olarak piyasalarda dola?anlar?n insanlar?n kendilerine güvenmesi için firmalar?n isimlerini kullan?p com.tr ve benzeri tescil i?lemlerini yaparak insanlara çok büyük ?irket olduklar?n? idda edip onlar? kand?rmalar? sonucunda dogan doland?r?c?l?k ve benzeri olaylar sonucu yap?lm?? bir duyurudur.

Bir kimse 1000 GB ayl?k trafik oran?nda site sat??? yap?yorsa veya 1 gb gibi büyük disk alanlar?n? 50 -60 gibi mebla?lar ile sat?yorsa bilin bu i?ten hiç kar yapm?yor…

Webhosting site(lerinin) bar?nmas? için çok güçlü derecede sunucular gerekir örnek olarak biz her zaman xeon 3.2 ve 3.8 i?lemcili DELL sunucular kullan?r?z bir veri merkezi (datacenter) üzerinden webhosting yap?labilmesi için (birçok site bar?nacak) en az?ndan bir p4 3.0 i?lemcili sunucu kiralanmas? gerekmekte buda en dü?ük olarak 150 - 200$ gibi fiyatlara verilmekte 80 gb bir disk alan?n?n tamam?n? 1 gb olarak 50 ytl den satm?? oldu?unu dü?ünün…

80 X 50 = 4000 YTL

bu rakam y?ll?k kazanç ayl?k geliri bulal?m

4000 / 12 = 333 YTL

Vatanda??m?z?n sunucu için ödeyece?i miktar 200$ ise bugünün döviz kuruna göre ayl?k ödemesi 310 ytl eder ?imdi gerisini siz dü?ünün arkada?lar
Ve ayr?ca 80 ayr? siteyi (giri? ç?k??a ba?l? olarak de?ii?ir) p4 bir sunucu nekadar ta??r bilinmez…

Önerim ?u hakk?nda bilgi sahibi olmad???n?z sitelerden (com.tr alan ad? olsada) bir ?ey almadan önce lütfen firma hakk?nda ara?t?rma yap?n…

Önemli olan burada para olmamal? önemli olan sitenizin güvenliyi ve ödenen paran?n kar??l???nda al?nan hizmet..

Benim haddime dü?mez burada bu konu hakk?nda baz? i?ler yapan sitelerin linklerini vermek kimseyi kötülemek istemem ama sadece bu ay

1 gb alan 1000 gb trafik

ad? alt?nda reseller sat??? yapan 3 ki?i sitesine art?k hosting i?ini b?rakd?k tarz?nda yaz? yazmas? yanlar?na ?u ?ekilde kar kald?

kiralanan sunucu için ödenen miktar 300 ytl
sunucunun maximum ayl?k trafik miktar? 3200 GB

sat?lan reseller 40 adet

40 gb alan

40.000 gb trafik eder

1 ay içinde kazan?lan para 2000YTL

40.000 gb trafik imkans?z bu arada sunucu 100 mbps havuz olmayan bir hat üzerinde yay?n yap?yorsa amerika da ayl?k 2000$ türkiyede ayl?k 13.500 YTL ödeme yapmas? gerek ki 100 mbps s?n?rs?z hatt?n %100 kullan?m olsa o bile ayl?k 32.000 gb trafik demek oluyor…

Sonuç olarak sizlere önerim ?unlar… Bu tür inan?lamaz derece ucuz yerlerden uzak durman?z… Durmaman?z an?nda örnek: 20 gb alana ve 1000 GB ayl?k trafi.k oran?na güvenerek yapacag?n?z webhosting sat??lar? bu tür doland?r?c?l?klar ile elinizde patlarsa hem paralar?n?z bo?a gider ve paradan daha önemlisi insanlar size art?k sayg? ve güven duymazlar…

Unutmay?n ?irket olan ki?ilerde güvenilir de?ildir!

?nternet Suçunda Failin Tesbiti ve ?SS:

?nternet ortam? yap?s? gere?i anonimdir. Bunun anlam? internet üzerinde gezinen ve i?lem yapan ki?ilerin kimlik bilgilerinin gizli olmas?d?r. Bu durumun en önemli nedeni internette kullan?c? kimli?i ile ilgili verilerin ?özel hayat?n gizlili?i ilkesi? gere?i sakl? olmas? gerekti?idir. Kald? ki internet suçlar?nda çokça kullan?lan malzemeler olduklar?ndan, ki?isel verilerin gizlili?inin teknik ve suçu önleyici bir önemi de bulunmaktad?r. Bu nedenle internet ortam?nda gezinen ya da al?? veri? yapan ki?inin anonim olarak kalmas? ve eri?imin gizli olmas? esast?r. Anonimlik özelli?inin korunmas? internet suçlar?n?n i?lenmesi için az da olsa bir engel de te?kil edebilecektir. Ancak ortamda anonim kalmak kimlik ve adres bilgilerinin ?SSye verilmesine engel de?ildir elbette. Ki?isel bilgilerin gizlili?inin temel bir insan hakk? olmas? nedeni ile ?SS bu bilgileri sakl? tutmak zorundad?r.

?nternet ortam?nda yer alan bir kullan?c?n?n saptanmas?, internet ceza hukukunun en önemli sorunlar?ndan birisidir. Özellikle ev kullan?c?lar?n?n kimliklerinin bilinmemesi ve bu ?ekilde sayfalar aras?nda dola?abilmeleri internet kullan?m?n? te?vik etmektedir. Bu durum ayn? zamanda internetin özel ve özgürlükçü yap?s? ile de uyumludur. Ancak ceza hukukunun uygulamas? ile tamamen çeli?en bir durumdur. Özellikle bili?im suçlar?nda, suç fiili internet eri?imi ile i?lenmekte oldu?undan failin kimli?inin saptanmas? birinci derecede çözümü gerekli bir sorun olmaktad?r. Kredi kart? yolsuzluklar?nda, fail ele geçirmi? oldu?u kredi kart? ile internet üzerinden al?? veri? yapmakta ve sat?n ald?klar?n?n teslimi için bir adres vermektedir. Bu adreslerin takibi ile bazen sonuca ula?mak mümkün olabilmektedir. Ancak sistem tecavüzlerinden, virüs yaymaya kadar yayg?n bir çok bili?im suçunda failin kimlik ve adresinin tespitinde ?SS, tespit için gerekli bir unsur olmaktad?r. Ancak öncelikle failin kimli?inin tespitinin teknik aç?dan olanakl? olup olamayaca??n?n bilinmesi gerekmektedir. ?nternet temel olarak bilgisayarlar?n birbirlerine telefon hatlar? yard?m? ile ba?lanmalar?ndan olu?an bir sistemdir. Bu sisteme ba?lanan her bilgisayar?n otomatik olarak bir tan?mlama kodu (IP), yani bir adresi olmaktad?r. ?nternette ba?lanan her bilgisayar?n bir IP numaras? olmaktad?r. IP numaras? ?SS taraf?ndan kendi üzerinden internete ba?lanan bilgisayara atan?r. Her ?SS belirli rakamlar aras?nda IP numaras?na sahiptir ve kendi üzerinden ba?lananlara bu belirli numaralar? s?rayla atarlar. Bir suç i?lendi?inde, o suça konu fiilin i?lendi?i bilgisayar?n IP numaras? ö?renilebilir ve faile bu yolla ula??labilir. Ancak ?SSler gizli olan bu bilgiyi her ba?vurana veremezler. Yapt???n?z sözle?mede böyle bir ?art bulunmasa bile, adres ve kimlik bilgileriniz de ?SS taraf?ndan gizli tutulmak durumundad?r. Ancak bir mahkeme karar? sonucu IP numaras?n?n hangi bilgisayara dolay?s?yla hangi telefon hatt?na ba?l? oldu?unun ö?renilmesi talep edilirse ?SS elindeki bilgileri vermek zorunda kalabilir. Ancak bu durumda bile failin tesbit edilmesi oldukça zordur. Dünyan?n birçok yerinde oldu?u gibi ülkemizde de ?ID On Call? sistemi mevcut de?ildir. Bu sistemde arayan numara aran?lan telefon ekran?nda (cep telefonlar?nda oldu?u gibi) görülmektedir. E?er dijital bir telefon hatt?ndan ba?lant? kuruyor iseniz ve bu ba?lant?y? da ?SSnin ISDN hatt? üzerinden yap?yorsan?z bu takdirde, kullanmakta olunan telefon numaras? ?SS taraf?ndan ö?renilebilecektir. Ancak ülkemizde telefon hatlar?n?n önemli bir bölümü hala analog oldu?u gibi, ?nternet Servis sa?lay?c?lar?n?n bir k?sm? da ISDN hatt? üzerinden eri?im sunmamaktad?rlar. ?SSnin telefon numaras?n? bilebildi?i bu tür durumlarda, telefon hatt? ile o telefon numaras?na ait kullan?c? ad? ve adresi ö?renilebilecektir. Ancak tabii ki fail o telefon numaras?n? geçici olarak kullanm?? olabilir. Ya da ba?kas?na ait olan bir hat onun haberi olmaks?z?n da kullan?l?yor olabilir.

Görüldü?ü gibi internet ba?lant?s? yolu ile gerçekle?tirilen suçlarda, eri?imin kimin taraf?ndan yap?ld???, ba?ka bir deyi?le failin kim oldu?unun tespiti oldukça zor bir konudur. Ancak failin kimli?inin tespitinde ?SSnin yeri ve önemi de aç?kt?r. ?SSnin kullan?c?ya vermekte oldu?u eri?im hizmeti boyunca kullan?c?n?n adres ve kimlik bilgilerini kontrol etmesi beklenemez. Ancak failin tespiti a?amas?nda ?SSnin i?birli?i kesinlikle gerekece?inden bu konuda sorumluluk alt?na al?nmas? dü?ünülebilir. Burada sorumlulu?un kapsam?, gerekli bilgiye ula?man?n teknik aç?dan mümkün olabildi?i hallerle s?n?rl? tutulmas? gerekmektedir. ?nternet kullan?c?lar? kredi kart? veya adres bilgilerinin ilgisiz ki?ilerin ellerinde geçmesinden korktuklar?ndan ?SSye yanl?? bilgiler de verebilmektedirler. Bu ve bilinen di?er nedenlerle ?SS adres ve kimlik kontrolü yapamamaktad?r. Ayr?ca internette iz b?rakmamak teknik aç?dan bilgi gerektiren bir durum oldu?undan ve bili?im suçu i?leyen ki?ilerin bu tür teknikleri çok iyi bilmelerinden hareketle, internet ortam?nda i?lenen bir çok suçun failsiz kalmakta oldu?u da bir gerçektir. Bu nedenlerle, yasaya ayk?r? bir içeri?in yay?nlanmas? fiilinde oldu?u gibi ?SSyi ancak resmi makamlar taraf?ndan gelecek ihbar ve taleplerle sorumlu tutmak gerekmektedir.

SONUÇ

Yeni bilgisayar teknolojileri, i? dünyas?n?n daha etkin ve geni? bir i?leve sahip olmas?n?, insanlar aras?nda daha etkin ve oldukça etkili, büyük çapta bir ileti?im a??n?n varl???n? ve bir araç olarak bilgisayar? daha da üretken k?larken, yasalar?n ihlali için de yeni araçlar ve dolay?s? ile yeni suç türleri yaratt?. Giderek yayg?nla?an ve her geçen gün daha da kullan??l? hale gelen internet dünyas?, bu dünyan?n sa?lad??? yeni teknoloji ve bilgiler ayn? zamanda yeni suç türlerinin olu?mas? ve giderek daha da zor kovu?turulur hale gelmesini sa?lamaktad?r.

?nternetin özgürlükçü yap?s? gerçe?i ile ceza hukukunun anlamsal olarak k?s?tlay?c? ve engelleyici e?ilimi aras?nda bir denge kurmak gerekmektedir. Bu denge elbette zor ula??labilecek ve henüz ula??lamam?? bir noktada durmaktad?r. Özellikle internetin sosyal hayat?n her alan?na katk?lar?n? ve özünü iyi anlamak gerekmektedir. Üzerinde önemle durulmas? gereken bir di?er önemli unsur ise internetin teknik yap?s?n?n iyi anla??lmas? gerekti?idir. ?nternette suç i?leyenler özellikle internetin teknik yap?s? konusundaki bilgileri yard?m? ile bu suçlar?n bir bölümünü i?leyebilmekte ve tespit edilememektedirler.

?nterneti bu derece önemli ve özgürlükçü yap?s?n? de?erli buluyor isek, internet suçlar? aras?nda, kredi kart? h?rs?zl???, veri korsanl??? gibi internetin kullan?m?n? engelleyici öze sahip suç türlerine ayr? bir önem vermemiz gerekir. ?nternet dünyas?n?n vazgeçilmez öznesi ?SSlerin sorumluluklar?n? bu çerçevede de?erlendirmek önem kazanmaktad?r. Ülkemizde ya?anan bir olay olarak yukar?da verilen örnekteki benzeri bir yakla??m ile ?SSlere uygulanacak türlü bask?lar ve yüklenecek ek sorumluluklar internetin sahip oldu?u i?levleri yürütmesini sa?lamaya yönelik giri?imler olabilecektir. Ceza hukuku aç?s?ndan yap?lacak her de?erlendirmede özellikle klasik suçlar ve internet suçu ayr?m? yap?lmal?d?r. ?nternette i?lenen klasik suçlarda ?u anki mevzuat yeterli de?ildir, özellikle ?SSlerin i?lev ve önemi göz önünde tutularak ek düzenlemeler yap?lmal?d?r. ?nternet suçlar? hakk?nda her ne kadar Türk Ceza Kanununda ek bir düzenleme getirilmi?se de, söz konusu maddeler yeni tür internet suçlar?n? ayr?nt?l? olarak tan?mlamaktan yoksundur. Var olan hali ile ilgili maddeler bir çok olayda tekrar k?yas yapma e?ilimini do?uracakt?r. ?SS aç?s?ndan, internet suçlar?nda failin tespiti konusunda özel düzenleme kesinlikle gerekmektedir. Bu konunun bir an önce sa?l?kl? bir biçimde çözüme ula?t?r?lmas?, ?özel hayat?n gizlili?i? hakk?n?n da garantisini olu?turabilecek ?ekilde ?SSlerin sorumluluklar? ele al?nmas? gerekmektedir.

Avukat

S. Önder DEM?R
?zmir Barosu
?nternet ve Bili?im Komisyonu Üyesi

Özel Hayat?n Gizlili?i ?lkesi, ?fade Özgürlü?ü ve ?SSnin
Sorumlulu?u:

?nternette kullan?c?lar?n, ço?u zaman gerçek isimlerini belirtmeksizin kat?ld?klar? özel ve genel sohbet/forum sayfalar? bulunmaktad?r. ?nternet ortam?nda belli bir konu hakk?nda olmadan, düzensiz kar??l?kl? sohbet (chat) edilen sayfalar (chat odalar?) bulunmaktad?r. Bu sayfalarda kullan?c?lar?n ifadelerinden dolay? bir suç i?lendi?inde ?SSnin sorumlu olup olmayaca?? ayr? bir tart??ma konusudur. Ülkemizde ya?anan bir örnekte, bir foruma ismini vererek kat?lm?? bir ki?i, bu forumda nakletti?i dü?ünceleri nedeni ile ?devletin emniyet muhafaza kuvvetlerini alenen tahkir ve tezyif? etme suçundan (T.C.K. 159/1 md.) 01.06.1998 tarihinde 10 ay hapis cezas?na çarpt?r?lm??t?r. Bu karar yurt d???nda da oldukça yank? uyand?rm??t?r. Geçti?imiz günlerde ya?anan ba?ka bir örnek daha da çarp?c?d?r. Bir ?SSnin forum sayfas?nda, takma ad kullanarak kat?lan bir ki?inin belirtti?i görü?lerinden rahats?z olan bir ki?i Adalet Bakanl???na ?SSyi ?ikayet etmi? ve mesaj? yazan ki?iye ula??lamam?? ancak sayfan?n koordinatörü olan ?SS personeli aleyhine yine T.C.K. 159 md. den dava aç?lm??t?r. Yerel mahkeme savc?n?n ?k?yasen? uygulanmas?n? aç?kça iddianamesinde talep etti?i bu davada ?SS yetkilisini 40 ay hapis ile cezaland?rm??t?r. Burada ceza hukukunun en temel ilkelerinden birinin çi?nenmi? olmas? bir yana, ifade özgürlü?ü ve internetin özgürlükçü yap?s?na vurulmu? oldukça ciddi bir darbe söz konusudur. Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesince teminat alt?na al?nm?? bulunan ?ifade özgürlü?ü? temel insan haklar?ndan birisidir ve ne yaz?k ki ülkemizin bu alandaki sicili oldukça kötüdür. Ancak tamamen ki?ilerin özgürce eri?im sa?layabilmeleri ve kendilerini türlü yöntemlerle ifade edebilmelerini sa?layan internet ortam?nda bile bu özgürlü?ü yok k?lmaya çal??mak oldukça dü?ündürücü ve üzücüdür. Bir di?er önemli nokta ise bask?c? ve engelleyici bir dü?üncenin ürünü olarak ?SSleri sansürcü bir konuma sürüklemeye çal??maktad?r. ?nternette ki?ilerin tespit edilmesinin zorlu?u nedeni ile ?SSlerin bu türden sorumluluk alt?na sokmakla, ifade özgürlü?ü aleyhine fiillerin, mahkeme önüne gelmesine gerek kalmadan ?SSler taraf?ndan yap?lmas?n?n sa?lanmas? e?ilimidir.

?nternetin bu kadar yayg?n olmas?n?n nedenlerinden biri de kullan?c?lar?n güven duygusu ile hareket ederek internet ortam?nda kendilerini ifade edebiliyor olmalar?d?r. Kullan?c?lar?n isim ve adreslerinin bilinmeyece?ine olan güvenleri internetin bu kadar yayg?nla?mas?n?n bir di?er nedenidir. Forum sayfalar? biraz da bu nedenle oldukça popülerdir ve ifade özgürlü?üne bir araç olmaktad?rlar. Bir iç hukuk metni hükmünde olan Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesine göre ülkemizce de kabul edilen ifade özgürlü?ü prensibi ne yaz?k ki ülkemizde uygulanmamakta ve bireyler kimi dü?üncelerinden dolay? cezalara çarpt?r?labilmektedirler. Benzer uygulaman?n ?nternet ortam?nda da yans?t?lmas?, bu derece ça?da? ve global bir ileti?im olana??na vurulacak en büyük darbe olaca?? gibi, insan haklar?n?n en temel ilkelerinden birisini de ihlali olacakt?r. Sonuç olarak ifade özgürlü?ünün korumas? alt?ndaki fiillerden dolay? ?SSyi sorumlu tutmak tamamen yanl??t?r.

Avrupa Konseyi, özel hayat?n gizlili?i ilkesinden hareketle internette anonim olman?n önemini yay?nlad??? tavsiye kararlar? ile vurgulamaktad?r. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 23.02.1999 tarihli tavsiye karar?nda, ?SSlere, aboneleri hakk?ndaki bilgilerin gizli tutulmas? konusunda uyar?lar yapmakta ve üye devletleri bu konuda yasama yapmaya ça??rmaktad?r. Bu tavsiye karar?nda ?SSlerin, aboneleri hakk?ndaki ki?isel verileri ba?ka kaynaklara nakletmemeleri, aç?klamamalar?, de?i?tirmemeleri ve gerekli oldu?undan daha uzun süre saklamamalar? önerilmekte, aksi davran???n Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesine ve Ki?isel Verilerin Otomatik Olarak ??leme Tabi Tutulmas? Sözle?mesi hükümlerine ayk?r?l?k te?kil edece?i belirtilmektedir. Söz konusu fiilleri yapan ?SSnin do?rudan cezai sorumlulu?unun olmas? gerekti?i aç?kt?r. Örne?in ki?isel veriyi korunmas?z biçimde yay?nlayan ya da transfer eden bir ?SSnin, mahremiyet hakk?n? ihlal edece?i ve bu nedenle sorumlulu?unun do?aca?? aç?kt?r.

Bili?im Suçlar? ve ?SS:

Bili?im Suçlar? (cyber-crimes), nitelikleri itibari ile sadece internet ortam?nda i?lenebilen suçlard?r. Bu suçlar çok ayr?nt?l? olmasa bile ?bir sisteme yap?lan tecavüzler? ve ?bir sistemdeki verilere yap?lan tecavüzler? kavramlar? ile Türk Ceza Kanunu 525. Md. de say?lm??lard?r. Sadece internet ortam?nda i?lenebilecek bir suç söz konusu oldu?undan, ne derecede olursa olsun bu suçlar?n i?lenmesinde internet eri?iminin sa?land??? kaynak olarak ?SSnin özne olarak varl???ndan söz edilebilir. Ancak ?SSnin sadece internet eri?imini sa?lamay? vaad etti?i bir sözle?me sonucunda, kullan?c?n?n o eri?im ile gerçekle?tirece?i fiillerden ?SSyi sorumlu tutmak yanl?? bir yakla??m olacakt?r. Kald? ki teknik olarak ta ?SSnin, kendi üzerinden eri?im gerçekle?tiren bütün abonelerinin internet ortam?ndaki hareketlerini takip etmesi mümkün de?ildir. Bu nedenle ?SSnin, bir bili?im suçunda ?faile yard?m ve yatakl?k? eden konumunda dü?ünülmesi do?ru de?ildir. Uygulamada s?kça görülen bir suç türü olarak yaz?l?m korsanl???, veri tecavüzleri konusunda ?SS i?levi farkl? olabilmektedir. Kimi web sayfalar?nda lisansl? olarak sat?lmakta olan yaz?l?mlar?n kaçak ?ifre ve lisans kodlar? verilmekte ya da kullan?c?lara bu programlar?n deneme sürümlerini üzretsiz edindikten sonra ?ifrelerinin nas?l k?r?laca?? anlat?lmaktad?r. Ek olarak kimi sitelerde ?hacker?l?k yollar? ö?retilmekte ve hatta ?hacker?lar kendi aralar?nda sohbetler ederek kar??l?kl? deneyim al?? veri?inde bulunmaktad?rlar. Suça yatakl?k ve bazen suç fiilini övme ve özendirme olarak s?n?fland?rabilece?imiz bu tür fiillerin bir web sayfas?ndan yay?nlan?yor olmas? o içeri?i yay?nlamakta olan ?SSnin da sorumlu olup olmayaca?? sorusunu öne ç?karmaktad?r. Bu türden bir içeri?i bizzat ?SS haz?rlam?? ise elbette fail olarak sorumlulu?u olacakt?r. Ancak do?al olarak bu tür içerik ba?ka bir kaynak taraf?ndan haz?rlanmakta ve bir ?SS taraf?ndan sadece yay?nlanmaktad?r. Klasik suçlardan ayr? olarak do?rudan bir internet suçu olmas? nedeni ile bu türden bir içeri?ini sadece yay?nlanmas? bile ?SSyi cezai sorumluluk alt?na sokabilmelidir. Ancak bu önermeyi yapt???m?z anda ?SSnin da denetleme ve içerikten haberdar olma zorunlulu?u olmas? gerekti?ini ileri sürmemiz gerekmektedir ki yukar?da da belirtti?imiz gibi bu hem teknik olarak oldukça zor hem de uygulanabilirli?i olmayan bir edimdir. Bu nedenle yetkili makam taraf?ndan yap?lan bir ihbar sonras? sayfaya eri?imi durdurmakta geç kalan ?SSnin sorumlu tutulmas? gerekti?i kan?s?nday?m.

. ?SS ?hbar ile Sorumluluk Alt?na Girer mi?

Her ne kadar var olan az say?daki düzenleme, yukar?da ?ngiltere ve Amerika Birle?ik Devletleri örneklerinde görüldü?ü gibi ?SSnin yap?lacak bir ihbar ile cezai sorumluluk alt?na girebilece?ini öngörmekteyse de, ihbar?n ?ekli ve kayna?? üzerinde önemle durmak gerekmektedir. Her ki?i ihbar yapabilecek midir. A.B.D. deki düzenleme telif haklar?n? koruma alt?na alma amaçl? bir yasadan do?maktad?r. Ayr?ca çocuk pornografisi konusunda da benzeri bir düzenleme söz konusudur. Ancak her türlü suç için, örne?in çok s?k rastlanmakta olan ?hakaret? ya da ?sövme? suçlar? için bu uygulamay? yaymak yerinde olacak m?d?r?

Kan?mca ?SS için bir sayfan?n yay?n?n? durdurmak ve eri?imi engellemek sorumlulu?unun ba?lang?c?n? bir hakim karar?na ba?lamak gerekmektedir. Aksi takdirde herhangi bir ihbar ile ?SSyi sorumlu tutmak gündeme gelecektir ki bu da ?SSnin yay?nlamakta olduklar? sayfalar üzerinde bir oto kontrol mekanizmas? olu?turmak zorunlulu?unu getirecek ve hiçbir yere dan??madan herhangi bir sayfan?n yay?n?n durdurulmas? sonucu ortaya ç?kacakt?r. ?SSnin kendi üzerinden yay?nlamakta oldu?u bütün web içeri?ini kontrol etmesini istemek, teknik olarak imkans?z de?il gibi görünse de bu pratikte uygulanabilirli?i olmayan bir uygulamad?r. Web üzerinde yay?nlanmakta olan milyonlarca web sayfas? vard?r ve gün be gün bu say? inan?lmaz bir h?zla artmaktad?r. Bütün sayfalar?n yay?nlanmadan önce kontrol edilmesini sa?lamak sadece bu nedenle bile neredeyse imkans?zd?r. Bütün Dünya üzerinden bu türden bir kontrol mekanizmas? kurulacaksa bile bu denetim görevinin, ba??ms?z, global ve ortak kurulmu? bir kurulu?a devretmek gerekecektir. ?nternet Servis Sa?lay?c?lar?n?n bu türden bir görev üstlenmeleri do?ru olmayacakt?r.

?SSnin Suçu ??leyen (fail) Konumunda Olmas?:

Bütün internet suç türleri aç?s?ndan olanakl? olmasa da, özellikle telif ve lisans hakk? ihlalinde ?SS bizzat fail olabilir. ?nternet Servis Sa?lay?c?lar?, genelde bütün ülkelerde ticaret kanunlar? kapsam?na uygun kurulmu? ?irket ya da kar amac? olmayan kurulu?lar olmaktad?rlar. Bir ?SSnin, telif hakk?na sahip olmad??? bir eseri bir web sayfas?ndan yay?nlad??? görülebilmektedir. Ço?unlukla müzik eserlerinin MP3 format?nda, kullan?c?lar?n kendi bilgisayarlar?na yüklenmesi (download) uygulamas? ?eklinde bu türden fiiller gerçekle?mektedir. Ayn? ?ekilde çocuk pornografisi içerikli sayfalar?n da do?rudan ?SS taraf?ndan yay?mlanmas? ya da bu içerikli sayfalar?n host edilmesinin, bir çok ülke Ceza Kanunu kapsam?nda suç te?kil etti?i görü?ü yayg?nd?r. Amerika Birle?ik Devletlerinde çocuk pornografisi içerikli sayfalar?n yay?nlanmas? faaliyetinin ?SSn? do?rudan cezai yükümlülük alt?na sokmas? yönünde eyalet kanunlar? vard?r. Ancak global bir düzenleme mevcut olmad??? için bu türden bir fiili suç olarak tasnif edilmemi? bir ülkeden yapmak ve tüm Dünyan?n kullan?m?na sunmak her zaman mümkün olmaktad?r. ?SSnin do?rudan fail oldu?u hallerde sorunun çözümü genelde di?er internet ceza hukuku sorunlar?n?n yan?nda kolay görünmektedir.

?nternette Klasik Suçlar ve ?SS:

Klasik suçlarda internet sadece bir ?araç? konumundad?r. ?nternetin bu türden bir i?levinin olmas? durumu do?al olarak ?SSnin de bir ?arac?? olmas? sonucunu akla getirmektedir. Bu türden suçlar?n i?leni? biçimlerine göre ikili bir ayr?m yapmakta yarar vard?r:

a. e-posta yolu ile i?lenen suçlarda:
e-posta, t?pk? günlük hayatta kullan?lan mektup ve benzeri gönderi türleri gibi gizlilik prensibi ile korunma alt?ndad?r. Özel hayat?n gizlili?ine sayg? ilkesi gere?i ?SSnin kendi üzerinden gönderilen ve al?nan e-postalar? okumas?, içeriklerinden haberdar olmas? dü?ünülemez. Bu takdirde, internetin insanl??a en büyük yararlar?ndan biri olan, ça??m?z?n en h?zl? haberle?me yolu da ?güvensizlik? ?üphesi alt?nda kalacak ve bir bak?ma kullan?lmas? sabote edilmi? olacakt?r. Kullan?c?lar gizlilik prensibi gere?i özel olarak sahip olduklar? ?ifreler ile e-postalar?n? okumaktad?rlar. Ancak teknik aç?dan bir ?SSnin kendi üzerinden gönderilen ya da al?nan bir e-postay? okumas? olanakl?d?r. Baz? durumlarda e-postay? gönderenin adresini de tespit etmek mümkün olabilir. Bu nedenle bu yolla i?lenen bir suçta ?SSna baz? sorumluluklar yüklenmesi istenebilmektedir. Bu e?ilimin do?ru olmayaca?? dü?üncesindeyim. E-posta gönderilerinde, ?SSnin i?levinin t?pk? PTT i?letmelerinin normal mektup ve benzeri gönderilerdeki sorumluluklar? gibi dü?ünülmesi gerekti?i kan?s?nday?m. Bir postac?n?n adresine teslim etti?i bir mektubun içeri?inden sorumlu tutulmas? do?ru olmad??? gibi ?SSnin e-posta yolu ile i?lenen bir suç nedeni ile, bizzat kendisi postan?n yarat?c?s? de?ilse, cezai sorumlulu?unun olmamas? gerekmektedir.

b. web-içeri?i yolu ile i?lenen suçlarda:
Bir web sayfas?n?n Ceza Kanunda yer alan bir suç unsurunu içermesi durumunda, bu suçtan dolay? ?SSyi sorumlu tutacak m?y?z? ?üphesiz o sayfan?n haz?rlay?c?s? konumunda olan kim ya da hangi kurulu? ise sorumlu odur. Ancak bilindi?i gibi ?SS sadece eri?im hizmeti vermekten ba?ka sunuculuk, içerik sa?lay?c?l???, hosting ve ço?u zaman bizzat web sayfas? tasar?m? i?lemlerini de yapmaktad?rlar. Böyle bir durumda, bir suç unsurunu kapsayan web sayfas?n?n haz?rlanarak yay?nlanmas?nda, örne?in ?SS ayn? zamanda web sayfas?n?n veri sa?lay?c?s? ise, cezai yükümlülü?e de tabi olacakt?r. Ba?ka bir kaynakta haz?rlanm?? bir web sayfas?n?n ?SS taraf?ndan host edilmesinde ise durum tart??mal?d?r. O sayfay? yaratan ki?iden ba?ka bu türden bir içeri?i kendi bilgisayar?nda tutarak internet ortam?nda yay?n yapan ?SSnin de cezai sorumlulu?u söz konusu mudur? Genel e?ilim ?SSnin cezai sorumlulu?un olmamas? yönünde ancak yap?lacak bir ihbar sonucu, makul bir sürede söz konusu içeri?in yay?n?n durdurmamakla sorumlulu?un olu?aca?? yönündedir. Üzerinde ayr?ca durulmas? gereken bir di?er konu da, suç unsuru ta??yan bir sayfan?n haz?rlay?c?s?n?n ?SS taraf?ndan bilinmesi ve bildirilmesi konusudur. Bu konu a?a??da ayr? bir ba?l?k alt?nda ayr?ca ele al?nacakt?r.

Frans?z Bas?n Kanununun 23. Md. Ne göre suçun ?herhangi bir ileti?im arac?? ile i?lenmesi durumunda, bilgisayar ekran?nda suçun saptand??? yerde suçun i?lenmi? say?laca?? konusunda bir düzenleme vard?r. Ancak bir web sayfas? ayn? anda Dünyan?n her yerinde yay?nlanmaktad?r. ?ç hukukumuz aç?s?ndan Türkiye?de netice do?uran suç fiili Türk hukukunun yetki alan?na girecektir. Ancak suçun failinin saptanmas? ve i?lenmesinin önlenmesi için ortak uluslararas? bir düzenlemeye gereksinim oldu?u aç?kt?r. Ceza Kanunumuzda bas?l? eser niteli?indeki yay?nlarda suç i?lenmesi durumunda yay?m evi sahibi ve yaz? i?leri müdürleri de sorumlu tutulmaktad?rlar. ?SS sadece ta??y?c? konumunda ise bu türden bir suçta sorumlu tutulmamas? gerekmektedir. Alman ?Bilgi ve Haberle?me Hizmetleri Kanunu?na göre ?internet servis sa?lay?c?lar? sadece kendilerinin haz?rlay?p sunduklar? içeriklerden? sorumlu olmalar? gerekti?i yönündedir. Her ne kadar ?SSnin da bir yay?mc? ve hatta editör olarak dü?ünülebilece?ini savunanlar varsa da, vermekte olduklar? hizmetlerin çe?itlili?i nedeni ile, ?SSyi her olayda benzer uygulamaya tabi k?lmak yanl?? olacakt?r.

IV. ?NTERNET SERV?S SA?LAYICISININ CEZA HUKUKU AÇISINDAN SORUMLU?U

?SSnin internette özel hukuk ili?kileri aç?s?ndan sorumlulu?u, ceza hukuku kapsam?na göre pratikte daha çok ya?anmaktayken, çözüm konusunda daha ?ansl? oldu?u da bir gerçektir. ?SS sonuç olarak, genellikle bir ticaret ?irketidir ve kullan?c?larla yapm?? oldu?u özel sözle?meler ile genel hatlar? ile sorumluluk ya da sorumsuzluklar? belirlidir. Ancak yukar?da da belirtti?imiz gibi ceza hukuku alan?n? ilgilendiren bir internet fiili söz konusu oldu?unda, ilgili konu hakk?nda bir düzenlemenin yoklu?unda hangi ülke hukukun, ne derece ve ?ekilde uygulanaca??, failin nas?l tespit edilece?i ve bu konuda ?SSnin sorumlulu?unun ne olaca?? tart??mal?d?r.

1. Di?er Ülkelerdeki Durum:

?ngiltere?de genel olarak ?SSnin cezai sorumlulu?u hakk?nda düzenleme yoktur. Ancak ?Elektronik Ticaret Ajendas?? ismiyle an?lan 98 tarihli direktif ile internette yer alan kanun d??? bir veri ya da bilginin sorumlulu?unu birinci derecede bu veriyi sa?layan ki?i ya da kurumda olaca?? düzenlenmi?tir. Buna göre bir ?SS kanund??? uygulamadan haberdar edilmi?se, bu yay?n? durdurmak için makul sürede önlem almak zorundad?r. Aksi halde yükümlülük alt?na girer ve aleyhinde ceza davas? aç?l?r. ?SSnin internet üzerindeki konumu yorumlan?rken ço?u kez Bas?n kanunlar?nda yer alan yay?nc? kurulu?un sorumlulu?una gönderme yap?lmaktad?r. 1996 tarihli ?ftira Yasas??nda ?SSnin yay?mc?, editör veya yazar olarak kabul edilemeyece?i aç?kça belirtilmektedir.

Amerika Birle?ik Devletlerinde yukar?dakine benzer bir uygulama söz konusudur. Kanun d??? bir unsur içeren bir yay?n kendisine, ihbar edildi?inde ?SS, vakit kaybetmeden o yay?n? bertaraf etmeli ve eri?imi durdurmal?d?r.

Avrupa Birli?i, üye devletler aras?nda ortak bir mevzuat olu?turmak amac? ile 1998 tarihli Avrupa Komisyonu Direktifi ismi verilen bir öneri metni yay?nlam??t?r. Prensip olarak bu metinde ?SS için cezai sorumsuzluk öngörülmü?tür. Ancak E?er ?SS, yasa d??? faaliyetten haberdarsa ve buna ra?men bir giri?imde bulunmazsa ya da kanuna ayk?r? içerikli yay?n? ö?rendikten itibaren, eri?imini engellemek için gerekli önlemleri almaz ise cezai sorumluluktan muaf tutulmaz.

Türkiye?de henüz bu yönde bir mevzuat olu?turulmam??t?r. ?nternette bilgileri çok h?zl? biçimde yay?nlanmas? ve bir saniye içerisinde milyonlarca insan?n sitem içerisinde dola??yor olmas? gerçe?i kar??s?nda, yasad??? içerikli unsur ta??yan sayfalar?n yay?nlanmas?n?n ayn? h?zda durdurulabilmesi do?al olarak oldukça önemlidir. Ancak yukar?daki örneklerde de görüldü?ü gibi ?SS faaliyetten haberdar olmas? ya da haberdar edilmesi konusu oldukça hassast?r ve üzerinde önemle durulmas? gerekmektedir. Bir di?er önemli nokta da yasad??? içeri?in ya da fiilin failinin tespitidir

III. ?NTERNET SERV?S SA?LAYICISI

?nternete ba?lanma ancak bir ?SS üzerinden eri?im yolu ile mümkündür. Bu her türden kullan?c?lar aç?s?ndan istisnas?z bir kurald?r. ?nternet ba?lant?s? Dünyada var olan telefon hatlar? üzerinden sunulmaktad?r. Telefon hatlar? her ülkenin yerel telefon/telekomunikasyon idarelerinin mülkiyeti ya da kontrolü alt?ndad?r. Var olan telefon hatlar? içerisinden Telekomünikasyon idareleri özel hatlar? sadece internet eri?imi için ay?rmakta ve kullan?ma sunmaktad?rlar. ?Data hatlar?? ismi verilen ve sadece internet ba?lant?s? hizmetine sunulan bu hatlar, telekomünikasyon idarelerince ?SSlere tahsis edilmektedir. Tüm Dünyada genellikle durum, telefon idarelerinin sadece teknik sorumlulu?a uymas? ve data hatlar?n? ?SSye tahsis etmesi ?eklinde gerçekle?mektedir. ?SS data hatlar? üzerinden, kullan?c?larla yapt??? sözle?melerle türlü derecede eri?im hizmeti vermektedirler. ?SSnin verdi?i hizmetler, sadece data hatt?n?n kiralanmas? ile internet eri?imi sa?lanmas?ndan, web sayfas? içeri?i haz?rlanmas? ve yay?nlanmas? amac? ile depolanmas?na (host) kadar farkl? derece ve içeriklerde olabilmektedir. Bu nedenle ceza hukuku aç?s?ndan ?SS hizmetinin tan?m?n? her olayda ayr? ayr? yapmak gerekmektedir.

1. ?nternet Hukukunun Özneleri (hukuk sujeleri):

a. Telefon/telekomünikasyon idareleri: Haberle?me kanallar?n? ve dolay?s?yla data hatlar?n? kontrol alt?nda tutan ve ?SSye kiralayan kurumlar olarak internet sisteminin ilk özneleri telefon/telekomünikasyon idareleri olmaktad?r. Türkiye?de bir kamu hizmeti olarak vas?fland?r?lm?? bulunan bu tür hizmet, Türk Telekom taraf?ndan yürütülmektedir. Türk Telekomun görev ve sorumluluk s?n?r?, internet ba?lam?nda telefon kanal?n? temin etmekle s?n?rl? tutulmaktad?r. Türk Telekom yapm?? oldu?u sözle?melerde kiralamakta oldu?u hatlar üzerinden yap?lan yay?nlarla ilgili hiçbir sorumluluk üstlenmemektedir.

b. ?SS: ?nternet sisteminin birinci dereceli öznesi ?SSdir. Kullan?c?lar?n internete ba?lanabilmelerini, internet yolu ile ileti?im kurmalar?n? sa?layan kurulu?lard?r. K?saca söylemek gerekirse internetin giri? kap?s? ?SSdir.

c. Sunucu (server) ve Host: Sunucu di?er bilgisayarlara hizmet sa?layan bir bilgisayar ya da programd?r. Ba?ka deyi?le bilgilerin depo edildi?i ve yay?nland??? bir manyetik ortamd?r. Teknik bir internet donan?m? gibi görünmekteyse de internette yay?nlanmakta olan bir bilginin bir sunucu üzerinden yay?nlan?yor olmas? sunucuyu önemli k?lmaktad?r. Her ?SS bir sunucu kullan?r. Ancak ayr?ca özel ya da tüzel ki?iler de bir sunucuda kendilerine ya da ba?kalar?na ait bilgileri depolayarak yay?nlayabilir. Do?al olarak bu durumda da söz konusu gerçek ya da tüzel ki?i internet eri?imi için bir ?SS ile anla?arak internet ba?lant?s?n? gerçekle?tirmelidir. Sunucu bilgilerin depolanm?? oldu?u ve internete ba?l? olan bilgisayard?r. ?SSnin ya da özel bir sunucunun örne?in ba?kas?na ait bir bilgiyi kendi bilgisayar?nda depolayarak internette yay?nlamas? i?leminin ad? ?hosting? dir.

d. ?çerik Sa?lay?c?lar (Content Providers): En genel tan?m?yla, içerik sa?lay?c?lar bir bilgi ya da belgeyi internet ortam?nda yay?nlanacak ?ekilde düzenleyenlerdir. Ki?i ya da kurulu? olabilirler. ?nternette yay?nlanan bilgi ve belgeler web sayfas? olarak taray?c?lara yans?t?ld?klar?ndan, bir web sayfas?n?n sahibinin içerik sa?lay?c?s? oldu?unu söyleyebiliriz. Ayn? zamanda bir dosya ya da bilgiyi kullan?c?lar?n kendi bilgisayarlar?na yüklemeleri (download) hizmeti verenler de içerik sa?lay?c?s? konumundad?rlar.

e. Kullan?c?lar: Kullan?c?lar gerçek veya tüzel ki?i olarak, isimden de anla??laca?? gibi internette yay?nlanmakta olan bilgi ve belgeleri izleyen, okuyan ve kendi bilgisayarlar?na yükleyen öznelerdir. Kullan?c?lar internet ceza hukukununda hem ma?dur hem de fail olarak kar??m?za ç?kan öznelerdir.

2. ?SSnin ??levi:

Görüldü?ü gibi internetin karakterlerinin i?lev olarak birbirlerinden ayr?m? pek mümkün de?ildir. ?öyle ki ?SS, ayn? zamanda ?sunucu?, ?içerik sa?lay?c?s?? olarak ta hizmet vermektedir. ?SSnin kullan?c?larla yapm?? olduklar? sözle?melerinin incelenmesi sonucunda ilgili web sayfas? hakk?ndaki sorumluluklar?n?n da belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle her ayr? olayda ?SSnin konumu ve sözle?me ile yüklenmi? oldu?u sorumluluk ayr?ca incelenmelidir. Ancak bu inceleme özel hukuk sorununu büyük oranda çözebilecek bir sonuç sa?layabilse bile ceza hukuk aç?s?ndan ?SSnin sorumlulu?u konusuna her zaman aç?kl?k getirmeyebilir. Konuyu bir örnek ile aç?klamak gerekirse, suç unsuru ta??yan bir web sayfas?n?n internette yay?nlanmas? durumunda, ?SS ne gibi bir sorumluluk alt?nda olacakt?r. ?SS sadece internet eri?im hakk?n? kullan?c?ya kiralam?? ve içerikten sorumlu olmad???n? sözle?me ile belirlemi?tir. Ancak suç unsuru içeren sayfa o ?SSnin bilgisayar?nda host edilmektedir. Bu durumda sayfan?n yay?n?n durdurulmas? için ?SSye yine de sorumluluk dü?mekte midir? Bu soruya olumlu yan?t verecek olursak nas?l bir prosedür izlemek gerekti?i sorununu da çözmemiz gerekir. ?ikayet yolu ile ?SS, sayfan?n yay?n?n? durdurabilecek midir? Ya da ba?vuru sahibinden bir mahkeme karar? getirmesi mi talep edilmelidir?

II. ?NTERNET CEZA HUKUKU

?nternet klasik anlamda Ceza Kanunlar?nda ifade edilen suçlar?n bir bölümü i?lenmektedir. Bu türden suç filleri için en az?ndan ?kanunilik prensibi? anlam?nda bir sorun olmad??? aç?kt?r. Ancak bunlardan ba?ka, sadece internete özgü suç fiilleri söz konusudur. Bu suçlar, nitelikleri itibari ile sadece internet ortam?nda i?lenen suçlar olduklar?ndan, bu alanda bir çok ülkede düzenleme eksiklikleri vard?r. Ek olarak internet ortam?nda i?lenen suçlar?n takibi, failin tesbiti ve müdahale konular?nda oldukça ciddi teknik olanaks?zl?klar söz konusudur.

1. ?nternette Klasik Suçlar:

Bu türden suçlarda, internet sadece bir araç olarak kullan?lmaktad?r. En yayg?n olarak ?hakaret? ve ?sövme? suçlar?n?n i?lenmekte oldu?u görülmektedir. Ayr?ca ?haks?z rekabet?, ?fikri haklara tecavüz? gibi haks?z fiiller de yayg?nd?r.

Bu tür suçlarda suçun i?lendi?i yer ve hangi ülkenin kanunlar?n?n uygulanaca??, hukuki ve cezai sorumlular?n tesbiti sorunu ya?anmaktad?r. Bu noktada ?nternet Servis sa?lay?c?lar?n?n sorumluluklar?nda düzenleme yapma e?ilimi ortaya ç?kmaktad?r. Bunun temel nedeni suçun i?lenmesinin önlenmesi, devaml?l???n durdurulmas? ve nihayet suç failinin tespiti konusunda en önemli ve neredeyse tek ba?vuru kayna??n?n ?SS olmas?d?r.

2. Bili?im Suçlar? (Cyber-crimes):

Bili?im suçlar? tamamen internete özgü olan suçlard?r. Ülkemizde Türk Ceza Kanununda 1991 y?l?nda, 3756 say?l? Kanun ile yap?lan de?i?iklikle 525 Maddede bu türden suçlar düzenlenmi?tir. Yasada bu türden suçlar ?bilgileri otomatik olarak i?leme tabi tutulmu? bir sistem? ya da ?sistemdeki verilere yap?lan tecavüzler? ba?l?klar? alt?nda düzenlenmi?lerdir. Bu maddelere göre, örne?in bir resmi dairenin sistemine girerek var olan bilgileri ö?renmek ya da de?i?tirmek ya da silmek, bir bankan?n bilgisayar sistemine girerek kredi kart? borcunu silmek, bir virüsü internet üzerinden zarar verme kast? ile yaymak ve herhangi bir bilgi i?lem sisteminin bozulmas?na bu yolla neden olmak gibi fiiller suç olarak tarif edilmi?tir.

Bili?im suçlar?n?n türlü s?n?fland?rmalar? vard?r. Pratikte en çok gözlemlenen suç fiilerini ?öyle s?ralamak mümkündür:

a. Network sistemlerine tecavüz (Computer Network Break-ins): Bir bilgisayar ve internet eri?iminin kullan?lmas? yoluyla bir sisteme girerek herhangi bir derecede zarar vermek, sisteme virüs ya da trojan bula?t?rmak ?eklinde gerçekle?tirilmektedir. Bu suçta failin kasd? bir ç?kar elde etmek ya da sadece sisteme zarar vermek olabilir.
b. Ticari ya da teknik bilgi h?rs?zl??? (Endustrial Espionage): Bir sistemdeki gizli bilgilerin çal?nmas? ya da bozulmas? ?eklinde i?lenen bu suçta, bili?im suçlar?n?n en a??rlar?ndan biridir.
c. Yaz?l?m h?rs?zl??? (Software Pracy): Bilgisayar programlar?n?n güvenlik kodlar?n?n k?r?lmas? ve da??t?lmas?d?r. ?nternette bir çok sitede bilgisayar programlar?n?n lisanss?z kullan?m?n? sa?layacak kaçak ?ifreler yay?nlanmaktad?r.
d. Spam (mail bombing): e-posta bombard?man? olarak Türkçele?tirece?imiz bu suç fiili, bir ?ekilde elde edilen e-posta adreslerine devaml? olarak reklam ya da herhangi bir konuda yorum içeren e-postalar?n gönderilmesidir. Bu ?ekilde gönderilen postalarla kullan?c?lar?n e-posta adresleri ço?unlukla dolmakta ve t?kanmaktad?r. Yukar?dakiler kadar ciddi bir suç gibi görünmese de internet kullan?c?lar?n?n en çok ?ikayetçi oldu?klar? konulardan biriside ?spam? a maruz kalmakt?r.
e. Veri Korsanl???: ?nternetortam?nda eri?imde bulunan kullan?c?lar hakk?nda, onlar?n haberi olmaks?z?n veri toplamak fiili. Bu uygulama gizlice yap?lmakta ve ço?unlukla reklam ya da istatistik amaçl? gerçekle?tirilmektedir. Ancak ki?isel bilgisayarlarda ve ?SSde bulunan veriler kredi kart? ve hesap numaras? h?rs?zl??? amac?yla da çal?nmaktad?r. Ayr?ca bu fiil temel bir insan hakk? olan ?özel hayat?n gizlili?i? ilkesinin de ihlali olmaktad?r.

Kimi ülkelerin internet suçlar? ile ilgili düzenlemelerinde farkl?l?klar göze çarpmaktad?r. Örne?in Japonya?da var olan mevzuata göre, bir sisteme izinsiz giri? yapmak, o izinsiz giri? ile elde edilen bilgiler sat?lmad?kça ya da bozulmad?kça suç say?lmamaktad?r. Ancak yak?nmalar?n artmas? ile sadece sisteme girmenin de suç say?lmas? yönünde bir de?i?iklik haz?rl??? yap?lmaktad?r. Avrupa Birli?i?nin bili?im suçlar? konusunda geçti?imiz y?llarda yo?un bir çal??mas? olmu? ve bu çal??ma sonucunda 8 Ocak 2001 tarihli ??nternet ve Bilgisayar Suçlar? ile ?lgili Sözle?me Tasla??? haz?rlanm??t?r. Tasla??n temel amac? bili?im suçlar? konusunda temel ve ortak bir mevzuat yaratmakt?r. Bu türden suçlar Dünyan?n herhangi bir yerinden, ülke s?n?rlar? tan?maks?z?n i?lenebilmekte olduklar?ndan, ortak global bir mevzuata gereksinim oldu?u aç?kt?r. Bu sözle?me tasla??ndaki bili?im suçlar? s?n?fland?rmas?n?n ilk bölümü T.C.K. md. 525 a,b,c, ve d. ile ayn? do?rultudad?r. Ek olarak ?bilgisayarla ilgili suçlar? ba?l??? alt?nda, ?bilgisayar ile sahtecilik? (computer-related forgery) ve ?bilgisayarla doland?r?c?l?k? (compouter-related fraud) suçlar? tan?mlanm??t?r. Sözle?me tasla??nda ?içerik ile ilgili suçlar? ba?l??? alt?nda ?çocuk pornografisi? hakk?nda düzenleme yap?lm?? ve bu tür içerikli yay?nlar?n haz?rlanmas?, sisteme verilmesi, sistemde depolanmas? fiilleri tarif edilerek suç say?lm??t?r. Burada dikkat çekici nokta di?er suçlardan ayr? olarak ?SSlerin de do?rudan sorumlulu?a tabi tutulmu? olmalar?d?r.

?NTERNET SERV?S SA?LAYICISININ CEZA? SORUMLULU?U

I. G?R??

Yaz?l? kanundan bu yana, toplum hayat?n? do?rudan ya da dolayl? etkileyen bir çok önemli de?i?iklik ya?and?. Kanun metinleri bu de?i?iklikleri zamanlama fark?yla olsa da hep izlemi? oldu?undan, sosyal hayatta var olan bir olgunun kanun metinlerinde de kar??l???n? buldu?unu söylemek olas?d?r. Bir olgunun kanunla?aca?? zamana kadar bir düzensizlik ortam? ya?anm??, ço?u zamanda ?k?yas? yöntemi kullan?lm??t?r. 18. ve 19. Yüzy?llarda temelleri at?lan günümüz ceza hukuku felsefesi ile suçta ?kanunilik prensibi? ve ba?lant?l? olarak ?k?yas yasa??? yerle?mi?tir. ?nternet 20. Yüzy?l?n ikinci yar?s?nda son derece h?zl? bir biçimde yayg?nla?arak sosyal hayattaki yerini alm?? yeni bir olgudur. Tarih için çok k?sa say?labilecek bir dönemde genel olarak internet kavram? ile isimlendirdi?imiz olgunun hem iç hukuklarda hem de uluslar aras? düzeyde henüz tam bir yasal prosedüre kavu?turulmas? gereklili?i ortaya ç?km??t?r.

Ancak, internetin eksiksiz biçimde hukuksal zemine oturtulmas? gereksiniminin varl???n? yorumlarken, internetin, belki de en önemli karakteristi?i olan, özgürlükçü yap?s?n?n kesinlikle gözetilmesi gerekmektedir. ?nternetin çok h?zl? geli?mekte olan, bütün dünyay? kapsayan bir ileti?im a?? olmas?, kendine has özelli?i ile yeni suç türlerinin bu a? üzerinde türeyerek i?lenmeye ba?lanmas?n? ve bir çok yönü ile hukuksal düzenlemelerden ba??ms?z, denetimsiz bir ortam sunmas? aç?k gerçeklerdir. Bu güne kadar bir çok haz?rl?k çal??mas? ve kimi ülkelerde özel kanunlar yap?lm??sa da, ceza hukuku alan?nda herhangi bir uluslar aras? düzenleme gerçekle?tirilmemi?tir. Bir çok devlet, kendi iç hukuklar?nda bile henüz yasala?ma süreçlerini tamamlayamam?? bulunmaktad?rlar.

Ancak tüm bu gerçeklere ve sorunlar?nda ra?men, internetin özgür ve ba??ms?z yap?s? en önemli özelli?i olarak önümüzde durmaktad?r. ?nternetin bu kadar yayg?nla?mas?n?n en önemli nedenlerinden birisi de budur. ?nsanl?k, bu güne kadar bu derece yayg?n, bu derece özgür ve ba??ms?z bir ileti?im ve etkile?im a??na ilk defa sahip olmu?tur. Sosyal hayat?n bütün özneleri bu a?dan yararlanabilmektedirler. Bir bilgisayar ve internet ba?lant?s? bedelini kar??layabilecek durumda olan her insandan, devletlere kadar her ki?i ve kurum internetten yararlanmaktad?r.

?nternet ile ilgili yap?lacak her düzenlemede yukar?da k?saca de?indi?imiz bu özgür ve ba??ms?z yap?ya elden geldi?ince müdahale etmemeye özen göstermek gerekmektedir. ?nterneti sadece denetimsiz bir ortam, bir suç i?leme kayna?? olarak görme e?ilimi, bu olgunun insanl??a olan yararlar?n? da küçümseme gibi bir yan?lg?y? getirmektedir.