Deprem hakk?nda bilgi

GenBilim Editor
Pazar, 17 Aral?k 2006
Deprem; yerkabu?unun derin katmanlar?n?n k?r?l?p yer de?i?tirmesi yada yanar da?lar?n püskürmesi s?ras?nda olan sars?nt?, yersars?nt?s?na denir. Di?er bir ad? da zelzeledir. Depremin oldu?u yerde yer titre?im yapar ve sallan?r. Deprem bir do?a olay?d?r ve yapay olarak olu?turulan sars?nt?lara deprem denmez. Yapay olarak olu?turulan sars?nt?lara “yerin sal?n???” ad? verilir. Deprem titre?imleri, yer sal?n?mlar?ndan genel olarak; do?al nedenlerinden olu?malar?; ani ba?lamalar? ve bitmeleri, titre?im süresince baz? faylar?n bulunmas?yla ay?rt edilirler. Depremler yer kabu?unun yeni k?vr?lm?? veya k?r?lm?? yerinde, a)Çok engebeli bölgelerde, b)genç k?vr?mlarla, vadilerin birle?ti?i, c) Da? yamaçlar?n?n denizin derinliklerine kadar indi?i alanlarda meydana gelir.

Depremlerin nedenlerinden birisi volkanik bölgelerde yerkabu?unun alt?ndaki erimi? kayaçlar?n hareket etmesidir. Ancak bu tür depremler yerkabu?undaki k?r?kl?klar?n olu?turdu?u k?r?k ku?aklar? boyunca görülürler. Büyük kütleler halindeki yerkabu?u katmanlar?n?n birbirinden farkl? hareketleri k?r?k ku?a?? boyunca büyük bir gerilim olu?turur: k?r?k ku?a??n?n her iki yan?ndaki kayaçlar bir yay gibi gerilir. Sonra birdenbire kayaçlar?n direnci k?r?l?r ve büyük kütleler halindeki yerkabu?u katmanlar? harekete geçer; gergin kayalar serbest b?rak?lm?? bir yay gibi titre?ir. Asl?nda yerkabu?unun k?r?k ku?a?? boyunca hareketi en ?iddetli depremlerde bile yaln?zca birkaç metredir. Ama bu hareket bir dakika kadar bir süreyle yerkabu?unu ileri-geri, a?a??-yukar? ?iddetle sarsar. Yer alt?nda iç merkez /ocak/odak/hiposantr denen depremin ba?lang?ç noktas?nda meydana gelen sars?nt? dalgalar halinde yay?larak yer yüzünde üst merkez/episantr denen bir noktada deprem ?oku olarak ortaya ç?kar Buras? depremin merkezidir ve buradan uzakla?t?kça ?iddet azal?r.

Deprem merkezinden çevreye do?ru muntazaman dalgalar halinde yay?l?r. Bunlara deprem dalgalar? denir. Ba?l?ca üç dalga çe?idi vard?r:

1)Boylamas?na Dalgalar:P dalgalar? da denir Sismograflar?n ilk kaydettikleri dalgalard?r. Bu dalgalar kat?, s?v? ve gaz halindeki bütün maddeler içinde yay?l?r. Bu dalgalar?n h?z? saniyede 8 km kadard?r. ?nsan?n kula??na ula?t???nda bo?uk bir gürleme halindedir.

2)Enlemesine Dalgalar:S dalgalar? da denir. H?z? 4,8 km kadard?r. Kat? maddeler içinde yay?lan bu tip dalgalar daha yava? hareket ederler. Yay?lma yönüne dik titre?imler meydana getirirler.

3)Uzun Dalgalar:L dalgalar? da denilen bu tip dalgalar sismograflar?n en son kaydettikleri dalgalard?r. Y?k?c? sars?nt?lar? meydana getirirler. Bu dalgalar?n yay?lma ?ekli, suya at?lan bir ta??n meydana getirdi?i dalgalar?n yay?lma ?ekli gibidir.

Depremler çe?itli derecede olur;özel gözlemevlerindeki sismograflarla tespit edilebilecek zay?f depremler bulundu?u gibi, yerin yar?lmas?na ve kalabal?k bölgelerde büyük felaketlere yol açabilecek derecede ?iddetli depremler görülür. Ayn? ?iddetteki depremler her yerde ayn? etkiyi göstermez. Depremlerin yapt?klar? hasarlar?n derecesi o yerin co?rafi özelli?ine ve topra??n yap?s?na ba?l?d?r. K?r?k bölgelerde, alüvyonlu ovalarda ve kum, çak?l gibi gev?ek toprakl? yerlerde meydana gelen depremler daha çok zarar verir. Kayal?k alanlarda ve eski kütlelerin bulundu?u sahalarda meydana gelen sars?nt?lar ise daha az hasar meydana getirir. Bu durumda, depremin meydana getirdi?i zararlar? asgari seviyeye indirmek mümkündür. Sert kayal?k alanlar üzerine depreme dayan?kl? evler yapmak bu tedbirlerin ba?l?cas?d?r. Depremin zararlar?n? en aza indirmek için al?nacak di?er tedbirler:

?lk 2-3 saniye içinde depremin ?iddetlenip ?iddetlenmemesine göre tedbir almal?y?z. E?er ?oklar hafif ise deprem uzaktad?r ve as?l ?ok gelmeden tehlikeli yerden uzakla?mal?y?z.

Kaçarken yanan ocak gibi ?eyleri b?rakmamaya dikkat etmeliyiz. Deprem sonras? su ve elektrik sistemlerini kontrol edip, tedbir almal?y?z.

?ki, üç katl? evlerin üst katlar? daha emniyetlidir. Merdivenler en tehlikeli yerleri te?kil eder.
Duvar, kiri? ve devrilebilecek e?yalardan uzak durup masa, s?ra gibi alt? emin yerlere s???nmal?y?z. D??ar?da binalardan uzak durmal?y?z.

K?y?larda sismik dalgalar?n tehlikesine kar?? sahilden uzak durmal?y?z.

Heyelanl? alanlarda kaya parçalar?n?n yuvarlanabilece?ini göz önüne almal?y?z.

Depremin birinci dakikas?ndan sonra tehlikenin ço?u geçmi?tir. Bu taktirde –yanan bir yer veya bir ?ey varsa- yang?n söndürülmelidir.

As?l depremden sonra hafif sars?nt?lar olabilir. Bu ?oklar?n sa?lam yap?lar? da y?kabilece?i unutulmamal?d?r.

Bu tedbirlerle birlikte yap?lacak en önemli i?, so?uk kanl?l?kla Allah telaya s???nmak ve yersiz tela?lara kap?larak baz? zararlara sebep olmamal?y?z.
Yer yüzünde meydana gelen depremlerin ?iddeti Mercalli-Cancani ve Richter ölçeklerine göre tespit edilir. Mercalli ölçe?i 12, Richter ölçe?i ise 10 derecelidir. Depremler ?iddetlerine göre Mercalli Cancani ölçe?inde ?u ?ekilde derecelenir:
1.Derece: Ancak sismograflar kaydeder.
2.Derece: Çok hafif geçer. Binalar?n üst katlar?nda oturanlar ve çok hassas
ki?iler taraf?ndan hissedilir.
3.Derece:Hafif sars?nt?lard?r.
4.Derece: Orta ?iddette sars?nt?lard?r. Evlerde kolayca hissedilebilir.
5.Derece: Oldukça ?iddetlidir. Herkes duyar. Bütün binalar ve e?yalar sallan?r.
6.Derece: ?iddetlidir. Herkes duyar. Baz? binalar?n s?valar? dökülür.
7.Derece: Çok ?iddetlidir. Binalarda çatlaklar olu?ur. Ev e?yalar? devrilir.
8.Derece: Tahripkard?r. Bacalar ve an?tlar y?k?l?r. Binalarda yar?klar olu?ur.
9.Derece: Çok tahripkard?r. Ta? binalar çöker.
10.Derece:Y?k?c? sars?nt?lard?r. Binalar temellerinden y?k?l?r. ?ehirlerdeki su borular?,kanalizasyon ve hava gaz? borular? gibi alt yap? hizmetleri büyük hasarlara u?rar. Demir yollar? bozulur.
11.Derece:Afettir,bütün yap?lar y?k?l?r. Yerde büyük çatlaklar, çökmeler olur.

12.Derece: Çok büyük afettir. ?nsan yap?s? olan her ?ey y?k?l?r. Yer yüzünün ?ekli de?i?ir. Yatay yer de?i?tirmeler olur.

Bugüne kadar, Richter ölçe?ine göre tespit edilen en ?iddetli sars?nt? 1960’da ?ili’de 8,5 ?iddetinde olmu?tur.

Denizin dibinde veya k?y?da meydana gelen depremler, ?iddetine göre denizlerde büyük ve h?zl? dalgalara sebep olur. Bunlar?n h?zlar? saatte 600-800 km’ye ula?abilir. Bu tür dalgalara Japonca: Tsunami ad? verilir.

Depremleri inceleyen bilim dal?na sismoloji, depremle olu?an sismik dalgalar?n süre ve genlik gibi özelliklerini kaydeden ayg?ta sismograf denir.
Sismograf bir çerçeve, ona as?l? bir a??rl?k ve bunlar?n birbiri kar??s?ndaki konumlar?nda meydana gelen de?i?ikli?i ka??t üzerine aktaran bir düzenekten olu?ur. Sismograf?n içinde bulunan ayna düzeni bir ???k demetini döner bir silindir üzerindeki foto?raf ka??d?na yans?t?r. Sismik dalgalar sismograf?n bulundu?u yeri sarst??? zaman sismograf bu sars?nt?yla hareket eder; ama içinde as?l? durumda bulunan a??rl?k hareket etmez. Böylece a??rl?k ile üzerinde as?l? oldu?u çerçevenin birbiri kar??s?ndaki konumu de?i?ir. Buna ba?l? olarak aynadan yans?yan ???k demeti döner silindirin yüzeyindeki foto?raf ka??d? üzerinde zikzaklar çizer. Böylece sismik dalgalar?n özelliklerini gösteren çizgiler foto?raf ka??d? üzerine i?lenmi? olur.

Yeryüzünde ve yeralt?nda meydana gelen depremlerin etkisi oldukça büyük olabilir. Ço?u zaman toprak kabarmalar?, çöküntüler faylar meydana gelir.; 1906’da San Francisco depreminde böyle bir fay görülmü?tür. Boyu 470km’yi bulan bu fay önüne ç?kan her türlü araziyi hemen hemen do?ru bir çizgi üstünde ikiye bölmü?tür, yerüstü ve yeralt? sular?nda önemli de?i?iklikler olmu?tur. Bu faylar boyunca birbirinden ayr?lan arazilerin dikey veya yatay olarak kayd?klar?, eski düzen ve biçiminin kilometrelerce geni?li?inde bir alanda de?i?ikli?e u?rad??? görülür.

Bir depremde etkilenen bölgelerin geni?li?i depremin sebebiyle yak?ndan ilgidir. Buna göre depremler ?öyle s?n?fland?r?labilir:

1)Çöküntü Depremler: Yeralt?ndaki baz? bo?luklar?n birdenbire çökmesinden ileri gelir. Bazen çok ?iddetli olan bu çe?it depremler, etkisini özellikle dar alanlarda gösterir. 1879’da ?sviçre’nin Glaris kantonunun küçük bir k?sm?nda olan deprem buna örnektir.

2)Volkanik Depremler: Yanarda? püskürmelerinden önce veya püskürmeyle birlikte olur. Bu depremin sebebi kapal? olan yanarda? bacas?ndan ç?kmak isteyen gaz veya lav?n vuruntusudur.1883’de ?schia adas?nda meydana gelen deprem bu çe?it bir deprem say?l?r. Yaln?z birkaç kilometre öteden duyulabilen bu deprem Casamicciola ?ehrini y?karak bu küçücük adada 3000 insan?n ölümüne yol açm??t?r. Oysa eski a?z? adan?n ortas?nda bulunan ayn? yanarda? 1302 y?l?ndan beri hiçbir faaliyet göstermemi?tir.

3)Tektonik Depremler: Depremlerin en önemli olan?d?r. Bunlar?n kesin sebebi henüz tart??ma konusudur ve sebebinin tek olmad??? da ?üphesizdir. Tektonik depremler yerkabu?unun, jeolojik sebeplerle bozulmu? olan izostatik dengesini elde etmesinden do?abilece?i gibi, baz? faylar boyunca geli?en a??r ve belirsiz kaymalar?n sebep oldu?u gerilim y???nlar?ndan da ileri gelebilir. Onun için deprem bak?m?ndan en tehlikeli bölgeler (deprem bölgeleri) s?rada?lar?n ve büyük deniz çökeklerinin yan? ba??nda bulunur. (Japonya, ?ili, Sonda adalar? ve küçük ölçüde Akdeniz’in çevresi).

Önemli tektonik depremlerde hemen her zaman ilk sars?nt?dan sonra gittikçe daha az ?iddette gelen ve günlerce, hatta aylarca sürebilen bir dizi hafif depremler görülür. Bu ikinci derecedeki sars?nt?lar, deprem merkezinin bulundu?u bölgede denge ve gerilimin ayarlanmas?yla aç?klan?r. Bunun tersine olarak ?iddetli bir depremden önce hafif öncü depremlerin görüldü?ü daha s?kt?r. Bununla beraber bu konuda yap?lan say?s?z incelemelere ra?men bu gibi zay?f depremlerin ard?ndan büyük bir sars?nt?n?n gelip gelmeyece?ini kestirmek çok güçtür.

Tektonik depremlerin incelenmesi, yerkabu?unun az veya çok derin tabakalar?n?n fizik ve mekanik yap?s? bak?m?ndan önemli bir rol oynar. Bu çe?it bir incelemede göz önünde bulundurulacak önlemler ?unlard?r:

1)Deprem merkezinin derinli?i, bilinen depremlerin ço?unda deprem
merkezi, yeryüzüyle 50 km’lik bir derinlik aras?nda bulunur. Fakat yerin 700 km kadar derinli?inde, derin merkezli depremlerin meydana geldi?i yak?n zamanlarda anla??lm??t?r. Bu gibi depremlerin etkileri co?rafi bak?mdan çok yayg?n ve geni? olabilir; fakat genellikle hiçbir yerde büyük zarara yol açm??t?r.

2)Yay?lma Dalgalar?:Deprem dalgalar? titre?imli dalgalard?r; ba?l?calar? ?unlard?r:boylamas?na iç dalgalar, enlemesine iç dalgalar, ve uzun dalgalar; boylamas?na iç dalgalar, uzak bir yerde ilk defa beliren dalgalara denir;enlemesine iç dalgalar ikinci olarak gelen dalgalard?r; derin depremler d???nda yüzeysel olan çe?itli dalgalara da uzun dalgalar denir; çünkü bunlar?n titre?im devresi ötekilerden daha uzundur.

Bu dalgalar?n çe?itli sismoloji istasyonlar?nca “sismogram” ad? verilen grafikler halinde kayd? ve bu kay?tlar?n kar??la?t?r?lmas?yla deprem merkezinin derinli?i ve merkez üssü noktas? kesinlikle bulunabilir. ?ç dalgalar geçtikleri çe?itli tabakalar?n esnekli?iyle belirlenen bir yay?lma h?z? gösterir; deprem merkezi derinse h?z da fazlad?r. Sürekli k?r?lma yüzünden bu dalgalar?n yola?? yukar? do?ru hafifçe içbükey biçimdedir, h?zlar? da boylamas?na iç dalgalar için 7,5-15 km/s, enlemesine iç dalgalar için 4-7,5 km/s kadard?r, yüzeysel dalgalar, 4km/s’lik bir h?zla yay?l?r. Ayr?ca, iç dalgalar, “yerçekirde?i” ad? verilen 3000 km derinli?e ula?t?klar? zaman gerçek bir k?r?lma ve yans?maya u?rar; yeryüzüne geri dönen bütün bu dalgalar?n tespit edilerek inceden inceye gözden geçirilmesiyle Yer’in iç yap?s? hakk?nda bir fikir edinmek mümkün olabilir.

Baz? özel deprem olaylar?na da de?inecek olursak:Deniz k?y?s? yak?n?nda veya denizde olan depremler, hava olaylar?ndan ileri gelen kabarmalardan farkl? olarak korkunç deniz kabarmalar?na yol açabilir. Öte yandan da insanlar?n hayal gücünü i?leten çe?itli belirtiler de deprem olaca??na birer i?aret say?lm??t?r. Fakat bunlar daha çok volkan faaliyetleriyle ilgilidir. Ayn? ?ekilde, deprem s?ras?nda topraktan gelen gürültünün kayna??n? bulmak ve bunu belirli bir sebebe ba?lamak da pek kolay de?ildir. Geçmi?te, baz? ?iddetli hava olaylar? (kas?rga, f?rt?na, siklon) ile depremler aras?ndaki az veya çok tesadüfi ilintiler üzerinde durulmu?tur. Bu olaylar?n baz? hallerde, önceden var olan gizli gerilimlerin bo?anmas? için bir “tetik” rolü oynama ihtimali tahminen inkar edilemese de günümüzde bilim adamlar? buna ancak bir istisna olarak bakabilirler. Fakat gene de insan aç?s?ndan pratik önemi göz önünde tutularak bu konu üzerinde sürekli çal??malar yap?lmaktad?r.

TÜRK?YE’DE DEPREMLER
Türkiye dünyan?n aktif deprem ku?aklar?ndan biri olan Alp-Himalaya deprem ku?a?? üzerinde yer al?r Ülkemizin yüz ölçümünün % 42’si birinci derece deprem ku?a?? üzerindedir. 20. yy’?n ba?lar?ndan beri yap?lan istatisti?i çal??malar Türkiye’de yakla??k olarak her iki y?lda bir y?k?c? deprem, her üç y?lda bir de pek çok y?k?c? deprem oldu?unu göstermektedir. Bu durum Türkiye’de kaç?n?lmaz bir do?al afet oldu?unu ortaya koymaktad?r. Yap?lmas? gereken en önemli önlem depremin özelliklerini çok iyi tan?y?p gerekli tedbirleri zaman?nda almakt?r.
Ülkemizde ba?l?ca deprem ku?aklar? ?unlard?r:
a)Kuzey Anadolu Deprem Ku?a??:Türkiye’nin kuzey kesiminde do?u-bat? do?rultusunda uzanan kuzey Anadolu deprem ku?a?? yakla??k 1500 km uzunlu?a sahiptir. Marmara Bölgesi’nde; Saros Körfezinden ba?lar, Do?u Anadolu Bölgesi’ndeki Aras Vadisi’ne kadar uzan?r. Bu ku?ak Gelibolu, Marmara Denizi’nin derin k?s?mlar?, ?zmit Körfezi, Adapazar?,Düzce-Bolu, Gerede,Merzifon, Suluova, Erbaa-Niksar, Kelkit vadisi ile Erzincan, Erzurum, Varto ve Van üzerinden geçen bir hat ?eklinde uzan?r. Ayr?ca Çanakkale, Edremit, Bursa ve ?znik bu ku?ak içerisinde kal?r. Bu ku?ak an çizgileriyle “Kuzey Anadolu Fay Hatt?” ad?n? al?r. Kuzey Anadolu Fay?n?n kuzeyinde ve güneyinde ortalama 50km geni?li?indeki alan? kapsayan bu ku?ak içerisindeki çok ?iddetli depremlerin meydana gelme olas?l??? yüksektir.
b)Güneydo?u Anadolu Deprem Ku?a??: ?skenderun Körfezi’nden Van’?n do?usuna kadar bir yay çizerek uzan?r. Hatay, Kahramanmara?, Ad?yaman, Malatya, Elaz??, Bitlis ve Van bu ku?akt?r. Bu k?r?k hatt?, Kuzey Anadolu deprem ku?a?? ile Bingöl-Karl?ova çevresinde birle?ir. Ayr?ca Van Gölü çevresi ile, kuzeye do?ru Malazgirt, Tutak(A?r?), A?kale-Erzurum-Pasinler-Horasan havzalar?ndaki faylar üzerinde de s?kça depremler olu?maktad?r.
c)Bat? Anadolu Deprem Ku?a??: Ege Bölgesi’ndeki Bak?rçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes çöküntü ovalar? boyunca uzanan baz? diri fay hatlar? bulunmaktad?r. Bu fay hatlar?na uyum gösteren deprem ku?a??; Ayval?k, Dikili, ?zmir, Ayd?n, Denizli, Isparta ve Ak?ehir’in içine al?r. Ayr?ca Burdur, Ac?göl havzalar?n?n kenarlar?nda ve Sultan Da?lar?’n?n kuzey eteklerinde de faylar uzamaktad?r. Bu faylar boyunca zaman zaman depremler olmaktad?r.
Yurdumuz deprem tehlikesi bak?m?ndan be? bölgeye ayr?lm??t?r:I. derece deprem bölgeleri; ba?ta Kuzey Anadolu ve Güneydo?u Anadolu fay ku?aklar? boyunca uzanan sahalar ile Ege Bölgesi ve Göller Yöresi’ni kapsar.II. derece deprem bölgesi; I. derece deprem bölgelerinin çevresini ku?at?r. Trakya’n?n kuzeyi, Karadeniz k?y?lar?. ?ç Anadolu’nun çevresi ile Güneydo?u Anadolu’nun güneyi III. Ve IV. Derece deprem alanlar?n? olu?turur. Tuz Gölü ile Akdeniz k?y?s? aras?ndaki saha deprem tehlikesinin en az oldu?u V. Derece deprem bölgesidir.
Baz? büyük ?ehirlerimizin I. Derece deprem bölgeleri üzerinde kurulduklar?, nüfusumuzun yar?dan fazlas?n?n bu sahalarda ya?ad??? bir gerçektir. Türkiye, deprem riski aç?s?ndan dünyan?n en önde gelen ülkelerindendir. Depremlerin olu?turaca?? hasarlar? azaltman?n en etkin iki yolu depreme dayan?kl? yap?lar in?a etmek ve toplumu depreme kar?? e?itmektir. Ya?ad???m?z mekanlarda depremin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek için baz? önlemler al?nmal?d?r. Bunun ötesinde sars?nt? s?ras?nda ve sonras?nda yap?lmas? gereken i?ler ile uygulanmas? gereken kurallar özellikle can kayb?n? azaltmak aç?s?ndan çok önemlidir. Depremin ne zaman olaca??n? belirlemek günümüzde teknik aç?dan mümkün olmad???ndan deprem bölgelerinde ya?ayan insanlar?n bu konuda her sn haz?rl?kl? olmalar? gerekmektedir.

DEPREM Nedir ?

Yerkabu?u içindeki k?r?lmalar nedeniyle ani olarak ortaya ç?kan titre?imlerin dalgalar halinde yay?larak geçtikleri ortamlar? ve yeryüzeyini sarsma olay?na “DEPREM” denir.

Deprem, insan?n hareketsiz kabul etti?i ve güvenle aya??n? bast??? topra??n da oynayaca??n? ve üzerinde bulunan tüm yap?lar?nda hasar görüp, can kayb?na u?rayacak ?ekilde y?k?labileceklerini gösteren bir do?a olay?d?r.

Depremin nas?l olu?tu?unu, deprem dalgalar?n?n yeryuvar? içinde ne ?ekilde yay?ld?klar?n?, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kay?tlar?n de?erlendirilmesini ve deprem ile ilgili di?er konular? inceleyen bilim dal?na “S?SMOLOJ?” denir.

Deprem Türleri

Depremler olu? nedenlerine göre degi?ik türlerde olabilir. Dünyada olan depremlerin büyük bir bölümü yukar?da anlat?lan biçimde olu?makla birlikte az miktarda da olsa baska do?al nedenlerle de olan deprem türleri bulunmaktad?r. Yukar?da anlat?lan levhalar?n hareketi sonucu olan depremler genellikle “TEKTON?K” depremler olarak nitelenir ve bu depremler ço?unlukla levhalar s?n?rlar?nda olusurlar.Yeryüzünde olan depremlerin %90′? bu gruba girer. Türkiye’de olan depremler de büyük ço?unlukla tektonik depremlerdir. ?kinci tip depremler “VOLKAN?K” depremlerdir. Bunlar volkanlar?n püskürmesi sonucu olu?urlar.Yerin derinliklerinde ergimi? maddenin yeryüzüne ç?k??? s?ras?ndaki fiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda olu?an gazlar?n yapm?? olduklar? patlamalarla bu tür depremlerin maydana geldi?i bilinmektedir. Bunlar da yanarda?larla ilgili olduklar?ndan yereldirler ve önemli zarara neden olmazlar. Japonya ve ?talya’da olusan depremlerin bir k?sm? bu gruba girmektedir. Türkiye’de aktif yanarda? olmad??? için bu tip depremler olmamaktad?r.

Bir ba?ka tip depremler de “ÇÖKÜNTÜ” depremlerdir. Bunlar yer alt?ndaki bo?luklar?n (ma?ara), kömür ocaklar?nda galerilerin, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu olu?an bo?luklar? tavan blokunun çökmesi ile olu?urlar. Hissedilme alanlar? yerel olup enerjileri azd?r fazla zarar getirmezler. Büyük heyelanlar ve gökten dü?en meteorlar?n da küçük sars?nt?lara neden oldu?u bilinmektedir.

Oda?? deniz dibinde olan Derin Deniz Depremlerinden sonra, denizlerde k?y?lara kadar olu?an ve bazen k?y?larda büyük hasarlara neden olan dalgalar olu?ur ki bunlara (Tsunami) denir. Deniz depremlerinin çok görüldü?ü Japonya’da Tsunami’den 1896 y?l?nda 30.000 kisi ölmüstür.

Depremin olu? türleri ve nedenleri

Dünyan?n iç yap?s? konusunda, jeolojik ve jeofizik çal??malar sonucu elde edilen verilerin destekledi?i bir yeryüzü modeli bulunmaktad?r. Bu modele göre, yerkürenin d?? k?sm?nda yakla??k 70-100 km.kal?nl???nda olu?mu? bir ta?küre (Litosfer) vard?r. K?talar ve okyanuslar bu ta?kürede yer al?r.Litosfer ile çekirdek aras?nda kalan ve kal?nl??? 2.900 km olan ku?a?a Manto ad? verilir. Manto’nun alt?ndaki çekirdegin Nikel-Demir kar???m?ndan olu?tu?u kabul edilmektedir.Yerin, yüzeyden derine gidildikçe ?s?n?n artt??? bilinmektedir. Enine deprem dalgalar?n?n yerin çekirde?inde yay?lamad??? olgusundan giderek çekirde?in s?v? bir ortam olmas? gerekti?i sonucuna var?lmaktad?r.

Manto genelde kat? olmakla beraber yüzeyden derine inildikçe içinde yerel s?v? ortamlar? bulundurmaktad?r.

Ta?küre’nin alt?nda Astenosfer denilen yumu?ak Üst Manto bulunmaktad?r.Burada olu?an kuvvetler, özellikle konveksiyon ak?mlar? nedeni ile, ta? kabuk parçalanmakta ve birçok “Levha”lara bölünmektedir. Üst Manto’da olu?an konveksiyon ak?mlar?, radyoaktivite nedeni ile olu?an yüksek ?s?ya ba?lanmaktad?r. Konveksiyon ak?mlar? yukar?lara yükseldikçe ta?yuvarda gerilmelere ve daha sonra da zay?f zonlar?n k?r?lmas?yla levhalar?n olu?mas?na neden olmaktad?r. Halen 10 kadar büyük levha ve çok say?da küçük levhalar vard?r. Bu levhalar üzerinde duran k?talarla birlikte, Astenosfer üzerinde sal gibi yüzmekte olup, birbirlerine göre insanlar?n hissedemeyece?i bir h?zla hareket etmektedirler.

Konveksiyon ak?mlar?n?n yükseldi?i yerlerde levhalar birbirlerinden uzakla?makta ve buradan ç?kan s?cak magmada okyanus ortas? s?rtlar?n? olu?turmaktad?r. Levhalar?n birbirlerine de?dikleri bölgelerde sürtünmeler ve s?k??malar olmakta, sürtünen levhalardan biri a?a??ya Manto’ya batmakta ve eriyerek yitme zonlar?n? olu?turmaktad?r. Konveksiyon ak?mlar?n?n neden oldu?u bu ard???kl? olay tatkürenin alt?nda devam edip gitmektedir.

??te yerkabu?unu olu?turan levhalar?n birbirine sürtündükleri, birbirlerini s?k??t?rd?klar?, birbirlerinin üstüne ç?kt?klar? ya da alt?na girdikleri bu levhalar?n s?n?rlar? dünyada depremlerin olduklar? yerler olarak kar??m?za ç?kmaktad?r. Dünyada olan depremlerin hemen büyük ço?unlu?u bu levhalar?n birbirlerini zorlad?klar? levha s?n?rlar?nda dar ku?aklar üzerinde olusmaktad?r.

Yukar?da, yerkabu?unu olu?turan “Levha”lar?n, Astenosferdeki konveksiyon ak?mlar? nedeniyle hareket halinde olduklar?n? ve bu nedenle birbirlerini ittiklerini veya birbirlerinden aç?ld?klar?n? ve bu olaylar?n meydana geldi?i zonlar?n da deprem bölgelerini olu?turdu?unu söylemistik.

Birbirlerini iten ya da di?erinin alt?na giren iki levha aras?nda, harekete engel olan bir sürtünme kuvveti vard?r. Bir levhan?n hareket edebilmesi için bu sürtünme kuvvetinin giderilmesi gerekir.

?tilmekte olan bir levha ile bir di?er levha aras?nda sürtünme kuvveti a??ld??? zaman bir hareket olu?ur. Bu hareket çok k?sa bir zaman biriminde gerçekle?ir ve ?ok niteli?indedir. Sonunda çok uzaklara kadar yay?labilen deprem (sars?nt?) dalgalar? ortaya ç?kar.Bu dalgalar geçti?i ortamlar? sarsarak ve depremin olu? yönünden uzakla?t?kça enerjisi azalarak yay?l?r. Bu s?rada yeryüzünde, bazen gözle görülebilen, kilometrelerce uzanabilen ve FAY ad? verilen arazi k?r?klar? olu?abilir. Bu k?r?klar bazen yeryüzünde gözlenemez, yüzey tabakalar? ile gizlenmi? olabilir. Bazen de eski bir depremden olu?mu? ve yerüzüne kadar ç?km??, ancak zamanla örtülmü? bir fay yeniden oynayabilir.

Depremlerinin olusumunun bu sekilde ve “Elastik Geri Sekme Kuram?” ad? alt?nda anlat?m? 1911 y?l?nda Amerikal? Reid taraf?ndan yap?lm??t?r ve laboratuvarlarda da denenerek ispatlanm??t?r.

Bu kurama göre, herhangibir noktada, zamana ba??ml? olarak, yava? yava? olu?an birim deformasyon birikiminin elastik olarak depolad??? enerji, kritik bir de?ere eri?ti?inde, fay düzlemi boyunca var olan sürtünme kuvvetini yenerek, fay çizgisinin her iki taraf?ndaki kayaç bloklar?n?n birbirine göreli hareketlerini olu?turmaktad?r. Bu olay ani yer de?i?tirme hareketidir. Bu ani yer de?i?tirmeler ise bir noktada biriken birim deformasyon enerjisinin aç??a ç?kmas?, bo?almas?, di?er bir deyi?le mekanik enerjiye dönü?mesi ile ve sonuç olarak yer katmanlar?n?n k?r?lma ve y?rt?lma hareketi ile olmaktad?r.

Asl?nda kayalar?n, önceden bir birim yerde?i?tirme birikimine u?ramadan k?r?lmalar? olanaks?zd?r. Bu birim yer de?i?tirme hareketlerini, hareketsiz görülen yerkabu?unda, üst mantoda olu?an konveksiyon ak?mlar? olu?turmakta, kayalar belirli bir deformasyona kadar dayan?kl?l?k gösterebilmekte ve sonrada k?r?lmaktad?r. ??te bu k?r?lmalar sonucu depremler olu?maktad?r. Bu olaydan sonra da kayalardan uzak zamandan beri birikmi? olan gerilmelerin ve enerjinin bir k?sm? ya da tamam? giderilmi? olmaktad?r.

Ço?unlukla bu deprem olay? esnas?nda olu?an faylarda, elastik geri sekmeler (at?m), fay?n her iki taraf?nda ve ters yönde olu?maktad?rlar.

FAYLAR genellikle hareket yönlerine göre isimlendirilirler. Daha çok yatay hareket sonucu meydana gelen faylara “Do?rultu At?ml? Fay”denir. Fay?n olu?turdu?u iki ayr? blokun birbirlerine göreli olarak sa?a veya sola hareketlerinden de bahsedilebilinir ki bunlar sa? veya sol yönlü do?rultulu at?ml? faya bir örnektir.

Düsey hareketlerle meydana gelen faylara da “Egim At?ml? Fay”denir. Faylar?n ço?unda hem yatay, hem de düsey hareket bulunabilir.

Depremin ?iddet Cetveli

?iddet cetvellerinin aç?klamas?na geçmeden önce, burada kullan?lacak terimlerin belirtilmesine çal???lacakt?r. Özel bir ?ekilde depreme dayan?kl? olarak projelendirilmemi? yap?lar üç tipe ayr?lmaktad?r:

A Tipi : K?rsal konutlar, kerpiç yap?lar, kireç ya da çamur harçl? moloz ta? yap?lar.

B Tipi : Tu?la yap?lar, yar?m kagir yap?lar, kesme ta? yap?lar, beton biriket ve hafif prefabrike yap?lar.

C Tipi : Betonarme yap?lar, iyi yap?lm?? ah?ap yap?lar.

Siddet derecelerinin aç?klanmas?nda kullan?lan az, çok ve pekçok deyimleri ortalama bir de?er olarak s?ras?yla, %5, %50 ve %75 oranlar?n? belirlemektedir.

Yap?lardaki hasar ise be? gruba ayr?lm??t?r :

Hafif Hasar : ?nce s?va çatlaklar?n?n meydana gelmesi ve küçük s?va parçalar?n?n dökülmesiyle tan?mlan?r.

Orta Hasar : Duvarlarda küçük çatlaklar?n meydana gelmesi, oldukça büyük s?va parçalar?n?n dökülmesi, kiremitlerin kaymas?, bacalarda çatlaklar?n olu?mas? ve baz? baca parçalar?n?n a?a??ya dü?mesiyle tan?mlan?r.

A??r Hasar : Duvarlarda büyük çatlaklar?n meydana gelmesi ve bacalar?n y?k?lmas?yla tan?mlan?r.

Y?k?nt? : Duvarlar?n yar?lmas?, binalar?n baz? k?s?mlar?n?n y?k?lmas? ve derzlerle ayr?lm?? k?s?mlar?n?n ba?lant?s?n? kaybetmesiyle tan?mlan?r.

Fazla Y?k?nt? : Yap?lar?n tüm olarak y?k?lmas?yla tan?mlan?r.

?iddet çizelgelerinin aç?klanmas?nda her ?iddet derecesi üç bölüme ayr?lm??t?r.

Bunlardan;

a) Bölümünde depremin ki?i ve çevre,

b) Bölümünde depremin her tipteki yap?lar,

c) Bölümünde de depremin arazi üzerindeki etkileri belirtilmistir.
# MSK Siddet Cetveli :

I- Duyulmayan
(a) : Titre?imler insanlar taraf?ndan hissedilmeyip, yaln?z sismograflarca kaydedilirler.

II- Çok Hafif
(a) : Sars?nt?lar yap?lar?n en üst katlar?nda ,dinlenme bulunan az ki?i taraf?ndan hissedilir.

III- Hafif
(a) : Deprem ev içerisinde az ki?i, d??ar?da ise sadece uygun ?artlar alt?ndaki ki?iler taraf?ndan hissedilir. Sars?nt?, yoldan geçen hafif bir kamyonetin meydana getirdi?i sallant? gibidir. Dikkatli ki?iler, üst katlarda daha belirli olan as?lm?? e?yalardaki hafif sallant?y? izleyebilirler.

IV- Orta ?iddetli
(a) : Deprem ev içerisinde çok, d??ar?da ise az ki?i taraf?ndan hissedilir. Sars?nt?, yoldan geçen a??r yüklü bir kamyonun olu?turdu?u sallant? gibidir. Kap?, pencere ve mutfak e?yalar? v.s. titrer, as?l? e?yalar biraz sallan?r. A?z? aç?k kaplarda olan s?v?lar biraz dökülür. Araç içerisindeki ki?iler sallant?y? hissetmezler.

V- ?iddetli
(a) : Deprem, yap? içerisinde herkes, d??ar?da ise çok ki?i taraf?ndan hissedilir. Uyumakta olan çok ki?i uyan?r, az say?da d??ar? kaçan olur. Hayvanlar huysuzlanmaya ba?lar. Yap?lar ba?tan a?a??ya titrerler, as?lm?? e?yalar ve duvarlara as?lm?? resimler önemli derecede sars?l?r. Sarkaçl? saatler durur. Az miktarda sabit olmayan e?yalar yerlerini de?istirebilirler ya da devrilebilirler. Aç?k kap? ve pencereler ?iddetle itilip kapan?rlar, iyi kilitlenmemi? kapal? kap?lar aç?labilir. ?yice dolu, a?z? aç?k kaplardaki s?v?lar dökülür. Sars?nt? yap? içerisine a??r bir e?yan?n dü?mesi gibi hissedilir.
(b) : A tipi yap?larda hafif hasar olabilir.
(c) : Bazen kaynak sular?n?n debisi de?i?ebilir.

VI- Çok ?iddetli
(a) : Deprem ev içerisinde ve d??ar?da hemen hemen herkes rataf?ndan hissedilir. Ev içerisindeki birçok ki?i korkar ve d??ar? kaçarlar, baz? ki?iler dengelerini kaybederler. Evcil hayvanlar a??llar?ndan d??ar? kaçarlar. Baz? hallerde tabak, bardak v.s.gibi cam e?yalar k?r?labilir, kitaplar raflardan a?a??ya dü?erler. A??r mobilyalar yerlerini de?i?tirirler.
(b) : A tipi çok ve B tipi az yap?larda hafif hasar ve A tipi az yap?da orta hasar görülür.
(c) : Baz? durumlarda nemli zeminlerde 1 cm.geni?li?inde çatlaklar olabilir. Da?larda rastgele yer kaymalar?, p?nar sular?nda ve yeralt? su düzeylerinde de?i?iklikler görülebilir.

VII- Hasar Yap?c?
(a) : Herkes korkar ve d??ar? kaçar, pek çok ki?i oturduklar? yerden kalkmakta güçlük çekerler. Sars?nt?, araç kullanan ki?iler taraf?ndan önemli olarak hissedilir.
(b) : C tipi çok binada hafif hasar, B tipi çok binada orta hasar, A tipi çok binada a??r hasar, A tipi az binada y?k?nt? görülür.
(c) : Sular çalkalan?r ve bulan?r. Kaynak suyu debisi ve yeralt? su düzeyi de?i?ebilir. Baz? durumlarda kaynak sular? kesilir ya da kuru kaynaklar yeniden akmaya ba?lar. Bir k?s?m kum çak?l birikintilerinde kaymalar olur. Yollarda heyelan ve çatlama olabilir. Yeralt? borular? ek yerlerinden hasara u?rayabilir. Ta? duvarlarda çatlak ve yar?klar olu?ur.

VIII- Y?k?c?
(a) : Korku ve panik meydana gelir. Araç kullanan ki?iler rahats?z olur. A?aç dallar? k?r?l?p, dü?er. En a??r mobilyalar bile hareket eder ya da yer de?i?tirerek devrilir. As?l? lambalar zarar görür.
(b) : C tipi çok yap?da orta hasar, C tipi az yap?da a??r hasar, B tipi çok yap?da a??r hasar, A tipi çok yap?da y?k?nt? görülür. Borular?n ek yerleri k?r?l?r. Abide ve heykeller hareket eder ya da burkulur. Mezar ta?lar? devrilir. Ta? duvarlar y?k?l?r.
(c) : Dik ?evli yol kenarlar?nda ve vadi içlerinde küçük yer kaymalar? olabilir. Zeminde farkl? geni?liklerde cm.ölçüsünde çatlaklar olu?abilir. Göl sular? bulan?r, yeni kaynaklar meydana ç?kabilir. Kuru kaynak sular?n?n ak?nt?lar? ve yeralt? su düzeyleri de?i?ir.

IX- Çok Y?k?c?
(a) : Genel panik. Mobilyalarda önemli hasar olur. Hayvanlar rastgele öte beriye kaç???r ve ba?r???rlar.
(b) : C tipi çok yap?da a??r hasar, C tipi az yap?da y?k?nt?, B tipi çok yap?da y?k?nt?, B tipi az yap?da fazla y?k?nt? ve A tipi çok yap?da fazla y?k?nt? görülür. Heykel ve sütunlar dü?er. Bentlerde önemli hasarlar olur. Toprak alt?ndaki borular k?r?l?r. Demiryolu raylar? e?rilip, bükülür yollar bozulur.
(c) : Düzlük yerlerde çokça su, kum ve çamur tasmalar? görülür. Zeminde 10 cm. geni?li?ine dek çatlaklar olu?ur. E?imli yerlerde ve nehir teraslar?nda bu çatlaklar 10 cm.den daha büyüktür. Bunlar?n d???nda, çok say?da hafif çatlaklar görülür. Kaya dü?meleri, birçok yer kaymalar? ve da? kaymalar?, sularda büyük dalgalanmalar meydana gelebilir. Kuru kayalar yeniden sulan?r, sulu olanlar kurur.

X- A??r Y?k?c?
(b) : C tipi çok yap?da y?k?nt?, C tipi az yap?da y?k?nt?, B tipi çok yap?da fazla y?k?nt?, A tipi pek çok yap?da fazla y?k?nt? görülür. Baraj, bent ve köprülerde önemli hasarlar olur. Tren yolu raylar? e?rilir. Yeralt?ndaki borular k?r?l?r ya da e?rilir. Asfalt ve parke yollarda kasisler olusur.
(c) : Zeminde birkaç desimetre ölçüsünde çatlaklar olu?abilir. Bazen 1 m. geni?li?inde çatlaklar da olabilir. Nehir teraslar?nda ve dik meyilli yerlerde büyük heyelanlar olur. Büyük kaya dü?meleri meydana gelir. Yeralt? su seviyesi de?i?ir. Kanal, göl ve nehir sular? karalar üzerine ta?ar. Yeni göller olusabilir.

XI - Çok A??r Y?k?c?
(b) : ?yi yap?lm?? yap?larda, köprülerde, su bentleri, barajlar ve tren yolu raylar?nda tehlikeli hasarlar olur. Yol ve caddeler kullan?lmaz hale gelir. Yeralt?ndaki borular k?r?l?r.
(c) : Yer, yatay ve dü?ey do?rultudaki hareketler nedeniyle geni? yar?k ve çatlaklar taraf?ndan önemli biçimde bozulur. Çok say?da yer kaymas? ve kaya dü?mesi meydana gelir. Kum ve çamur f??k?rmalar? görülür.

XII- Yok Edici (Manzara De?i?ir)
(b) : Pratik olarak topra??n alt?nda ve üstündeki tüm yap?lar ba?tanba?a y?k?nt?ya u?rar.
(c) : Yer yüzeyi büsbütün de?i?ir. Geni? ölçüde çatlak ve yar?klarda, yatay ve dü?ey hareketlerin yön miktarlar? izlenebilir. Kaya dü?meleri ve nehir versanlar?ndaki göçmeler çok geni? bir bölgeyi kaplarlar. Yeni göller ve ça?layanlar olu?ur.

??DDET, ZEM?N ?VMES?, HIZ VE YAPI T?PLER?NDEK? HASAR ARASINDAK? ?L??K?LER

?iddet
Zemin ?vmesi (gal) (0.1-0.5 sn periyod aral??? için) Yer Titresiminin (0.5-2 sn periyod h?z? cm/sn aral??? için)

YAPI T?PLER?

Ax

Bx

Cx

V

12-15

1.0-2.0
%5 Hafif hasar

-

-

VI

25-50

2.1-4.0
% 5 Orta Hasar

% 50 Hafif Hasar

%5 Hafif hasar

-

VII

50-100

4.1-8.0
% 5 Y?k?nt?

% 50 Ag?r Hasar

%5 Orta hasar
% 5 Hafif hasar

VIII

100-200

8.1-16.0

% 5 Fazla Y?k?nt?

% 50 Y?k?nt?
%5 Y?k?nt?

% 50 Ag?r Hasar
% 5 Ag?r hasar

% 50 Orta Hasar

IX

200-400

16.1-32.0

% 50 Fazla Y?k?nt?

% 5 Fazla Y?k?nt?

%50 Y?k?nt?
% 5 Y?k?nt?

% 50 Ag?r Hasar

X

400-800

32.1-64.0

% 75 Fazla Y?k?nt?
%50 Fazla Y?k?nt? % 5 Fazla Y?k?nt?

% 50 Y?k?nt?

Depremin Di?er Özellikleri

Bazen büyük bir deprem olmadan önce küçük sars?nt?lar olur. Bu küçük sars?nt?lara “ÖNCÜ DEPREMLER” denilmektedir. Büyük bir depremin olu?undan sonra da belki birkaç yüz adet küçük deprem olmaya devam etmektedir. Bu küçük depremler “ARTÇI DEPREMLER” olarak isimlendirilir ve büyük depremin olu? an?na göre bunlar?n ?iddetinde ve say?s?nda azal?m görülür.

Giri?

Dünyan?n olu?umundan beri, sismik yönden aktif bulunan bölgelerde depremlerin ard???kl? olarak olu?tu?u ve sonucundan da milyonlarca insan?n ve bar?naklar?n yok oldu?u bilinmektedir.

Bilindi?i gibi yurdumuz dünyan?n en etkin deprem ku?aklar?ndan birinin üzerinde bulunmaktad?r. Geçmi?te yurdumuzda birçok y?k?c? depremler oldu?u gibi, gelecekte de s?k s?k olu?acak depremlerle büyük can ve mal kayb?na u?rayaca??m?z bir gerçektir.

Deprem Bölgeleri Haritas?’na göre, yurdumuzun %92’sinin deprem bölgeleri içerisinde oldu?u, nüfusumuzun %95′inin deprem tehlikesi alt?nda ya?ad??? ve ayr?ca büyük sanayi merkezlerinin %98′i ve barajlar?m?z?n %93′ünün deprem bölgesinde bulundu?u bilinmektedir.

Son 58 y?l içerisinde depremlerden, 58.202 vatanda??m?z hayat?n? kaybetmi?, 122.096 ki?i yaralanm?? ve yakla??k olarak 411.465 bina y?k?lm?? veya a??r hasar görmü?tür. Sonuç olarak denilebilir ki, depremlerden her y?l ortalama 1.003 vatanda??m?z ölmekte ve 7.094 bina y?k?lmaktad?r.

K???SEL VE A?LE HAZIRLI?I

* Aileniz için bir deprem an?nda nas?l hareket edece?inizi dü?ünün ve kendinize göre planlama yap?n. Bu amaçla; Evinizin her odas?ndaki güvenilir yerleri belirleyin.
* Evin tehlikeli noktalar?n? bilin, (pencereler, aynalar, as?l? e?yalar, ?ömineler ve yüksek mobilya)
* Pratik egzersizler yap?n. Çocuklar?n?zla evin içerisindeki güvenilir noktalara yerle?in.
* Bölgenizdeki K?z?lay, Sivil Savunma veya di?er toplum kurulu?lar?ndan ilkyard?m kurallar?n? ö?renin.
* Birbirinizden ayr? olman?z halinde ailenizin nerede bulu?aca??n? belirleyin; Bu yerler herkesin bildi?i yak?n çevreden olsun. Örne?in; Kom?unun veya size yak?n oturan akrabalar?n evi, mahallenizdeki okul ve camilerin avlular? ile parklar…. gibi.
* Belirlemi? oldu?unuz bu yerlerde bulu?man?z mümkün olmayabilir çünkü bu yerler de depremden zarar görmü? olabilirler. Bu sebeple oturdu?unuz ?ehirden en az 100 km. uzakta ya?ayan bir akraban?z? haberle?me arac? olarak seçin.
* Yukar?daki bilgileri içeren kartlardan haz?rlay?n. “A?LEYLE TEKRAR B?R ARAYA GELME” k?sm?ndaki bo?luklar? doldurun ve tüm aile bireyleri için ço?alt?n. Evde herkese cüzdanlar?nda, çantalar?nda veya ceplerinde ta??malar? için verin. Bu isim ve telefon numaralar?n? daima yan?n?zda ta??y?n. Tüm aile üyelerinin, depremden sonra en k?sa sürede, önceden belirlemi? oldu?unuz bu ki?iye haber vermelerini söyleyin. Ve sizde ayn? ?ekilde bu ki?iye nerede ve nas?l oldu?unuzu söyleyin. E?er tüm aile üyeleri seçmi? oldu?unuz ki?iye haber verebilirse, birkaç gün bir araya gelemezseniz dahi, birbirinizin nerede ve nas?l oldu?undan haberdar olabilirsiniz. Birbirinizden haberdar olabilmek kayg? ve stresinizi oldukça azaltacakt?r.
* Arac? ki?iler d???nda ihtiyac?n?z olabilece?ini dü?ünerek baz? önemli telefon numaralar?n? saklaman?zda fayda vard?r. Bu telefon numaralar?n? AC?L TELEFON NUMARALARI çizelgesine kaydediniz.
* Bir deprem s?ras?nda aileniz için ya?amsal önem ta??yan belgeleri kaybetmemek için önlem almak gerekir. Senetler, vasiyet, vergi kay?tlar?, do?um belgeleri, nüfus ka??tlar? ve di?er ya?amsal önem ta??yan belgeleri ate?ten etkilenmeyecek bir yerde saklay?n. Bu belgeleri emanet kasada saklayabilirsiniz, yada su geçirmeyen bir po?etle afet çantas?na koyabilirsiniz.
* Bu belgelerin aras?na bir de ÖNEML? A?LEV? B?LG?LER çizelgelerini doldurarak saklarsan?z yararl? olacakt?r.
* Aile bireyleri için; bilek veya boyunda ta??nabilen madeni künyeler (Ad?, soyad?, do?um yeri, do?um tarihi, dini ve kan grubu) haz?rlay?n.
* Aileniz için ta??nabilir bir ilkyard?m çantas? haz?rlay?n ve ula??labilir bir yerde haz?r bekletin.

B?NA GÜVENL??? VE EV HAZIRLI?I

Amaç:

* Evlerinizi yetkililerin size verdi?i kurallar do?rultusunda in?a edin. ?mar plan?nda konuta ayr?lm?? yerler d???ndaki alanlara evlerinizi in?a etmeyin. Evlerinizi deprem yönetmeli?ine uygun olarak yap?l?p yap?lmad???n? ara?t?r?n.
* Evlerinize izinsiz kat in?a etmeyin ve balkon eklemeleri yapmay?n veya yapt?rmay?n. Bu ilave kat bir deprem s?ras?nda evinizin tamamen y?k?lmas?na sebep olabilecektir.
* Oturdu?unuz binan?n güvenli?inden emin de?ilseniz ve bilgi almak isterseniz ?ehrinizdeki Mühendisler ve Mimarlar odas?ndan bu konuda yard?m ve bilgi alabilirsiniz.
* Hatlar?n zarar görmemesi halinde, gaz, su ve elektri?in nas?l kapat?laca??n? ö?renin.
* Evinizdeki bütün odalar?n en güvenli yerlerini önceden belirleyin. Bu yerler aras?nda: ?ki duvar?n birle?ti?i kö?e, sa?lam bir masan?n alt? veya yan?, kaloriferlerin veya buzdolaplar?n?n yan?, çekyat veya kanepelerin yan? olabilir. Deprem an?nda panik ya?ayabilir ve do?ru dü?ünemeyebilirsiniz. Böyle bir durumda önceden nerelere saklanabilece?iniz belirlemeniz, bunu ailedeki herkese ö?retmeniz ve zaman zaman denemeniz faydal? olacakt?r. Ayr?ca her odan?n en güvenli k?s?mlar?n? EK-E’deki DEPREM GÜVENL?K PLANI format?nda bo? b?rak?lan yerleri not edip keserek herkesin görebilece?i yere yap??t?r?n.
* Evinizde hasar görebilecek ve/veya verebilecek e?yalar? plan?n uygun yerine not edin.
* Acil durumlar için yiyecek, su, ilaç, ilkyard?m çantas?, alet ve giyecek bulundurun
* Büyük bir deprem e?yalar?n?za önemli zarar verebilir. Asl?nda, deprem zararlar?n?n üçte birinin bina ile ilgili olmay?p, içindeki e?yalardan ve aletlerden kaynakland??? tahmin edilmektedir. Bu mobilyalar, ev aletleri ve di?er e?yalar? kapsar.

A- A??r E?yalar? Sabitleme

* Kitapl?k, vitrin ve rafl? üniteler gibi yüksek, bir yere ba?l? bulunmayan e?yalar? “L” dirsekler, kö?e dirsekleri yada alüminyum korni?ler kullanarak duvar çivileriyle duvara veya dö?emeye sabitleyin
* Evlerinize izinsiz kat in?a etmeyin ve balkon eklemeleri yapmay?n veya yapt?rmay?n. Bu ilave kat bir deprem s?ras?nda evinizin tamamen y?k?lmas?na sebep olabilecektir.
* A??r ve/veya e?yalar? alt raflara yerle?tirin
* Su kazan?n? alt?ndan ve üstünden sa?lam bir zincir veya bantla sar?n. Bu bantlar? duvardaki çivilere s?k?ca ba?lay?n. Yak?t borusu biraz esnek kals?n.

B- E?yalar? Raf Üstlerine Sabitleme ;

* Televizyon, müzik seki, bilgisayar ve mikrodalga f?r?n gibi raf üzerindeki e?yalar? depremlere e?lik eden ileri geri hareketlere kar?? korunmak için sabitleyin. Bu e?yalar? ve hatta vazo gibi k?r?labilecek di?er hassa e?yalar? da çift tarafl? bantlarla kullanarak bulunduklar? mobilyan?n üzerine yap??t?r?p sabitleyebilirsiniz.

C- Ayna ve Tablolar? Sabitleme ;

* Depremler duvardaki a??r tablolar? ve aynalar? a?a??ya indirir. E?er bunlar üzerinize dü?erse ciddi ?ekilde yaralanabilirsiniz. Bu nedenle, a??r çerçevesi olan tüm tablolar? ve aynalar? yataklardan, koltuklardan ve sandalyelerden uzak bir yere koyun.
* Bu tür e?yalar? alt ve üst k?s?mlar?na vidalar yerle?tirerek yada bunlar? bir telle ba?layarak sabitleyebilirsiniz.
* Çift taraf? yap??kan bantlar tablolar?, aynalar?, duvar saatleri ve benzeri e?yalar? duvara sabitlemek için de kullanabilirsiniz.

D- As?l? Duran E?yalar? Sabitleme ;

* As?l? duran tüm e?yalar?n yerini dikkatlice kontrol edin. Bunlar?n, bir deprem s?ras?ndaki ?iddetli sars?nt?da pencerelere çarpacak kadar yak?n olup olmad???na kara verin. E?er bu kadar yak?nlarsa, onlar?n yerini de?i?tirin.
* Evinizde tavandan as?l? olan avize ve saks?lar varsa onlar?n sars?nt? s?ras?nda yere dü?meyece?inden emin olun. E?er bu avize ve saks?lar tavanda ucu aç?k bir kancaya as?l?larsa saks? kancadan kurtulup dü?ebilir. Bunu engellemek için saks?n?n as?l? durdu?u kancan?n di?er ucunun da tavana girmesini sa?lay?n yada kancan?n ucu kalmayacak ?ekilde tel ba?lay?n.

E- Mutfak ve Banyo Dolaplar?n? Sabitleme ;

* Mutfak ve banyo dolap kapaklar? yer hareketi ile birlikte genellikle kendili?inden aç?l?r ve içindekilerin hepsi yere dü?er. Sürgü takmak dolaplar?n içindekileri yerinde tutmaya yard?m eder.
* Acil durumlar için yiyecek, su, ilaç, ilkyard?m çantas?, alet ve giyecek bulundurun.
* Aileniz için bir deprem an?nda nas?l hareket edece?inizi dü?ünün ve kendinize göre planlama yap?n.Bu amaçla; Evinizin her odas?ndaki güvenilir yerleri belirleyin.
* Evin tehlikeli noktalar?n? bilin, (pencereler, aynalar, as?l? e?yalar, ?ömineler ve yüksek mobilya)

TOPLUM HAZIRLI?I

* Bölgenizde bulunan Sivil Savunma ve di?er toplum kurulu?lar? taraf?ndan düzenlenecek depreme haz?rl?k seminer, konferans, kurs gibi e?itim faaliyetlerine, ilkyard?m, yang?n söndürme, zarar de?erlendirme ile arama ve kurtarma e?itimlerine kat?l?n.
* Araç, teçhizat, materyal listeleri ve payla??labilecek özel beceri ve kaynaklara sahip olan bölge sakinlerinin yer ald??? listeler haz?rlay?n ve yak?n kom?ular aras?nda kendi kendine yard?m a?lar? geli?tirin.
* Özel ihtiyaçlar? olan veya özel yard?ma gereksinimleri olacak olan kom?ular?n?z? belirleyin.
* Depremden sonra can kayb? olmad???n? anlamak için beyaz bir bez (çar?af) as?lmas? için kom?ularla anla??n ve arama kurtarma çal??malar?n?n beyaz i?aret bezi as?l? olmayan yerlerden ba?lamas?n? sa?lay?n.

HALK TARAFINDAN HAZIRLANACAK ?LKYARDIM ÇANTASI

* Acil durum sonras?nda ilkyard?m çantalar? önemlidir. Ayr?ca günlük ya?amdaki yaralanmalar için de çok kullan??l? olabilir. Evde ve araban?zda bulunmas? gereken ilkyard?m çantas?n?n yararl? olabilmesi için ula??labilir bir yerde ve haz?r olmas? gerekir. Y?lda iki kez tüm ilkyard?m malzemelerinizi kontrol ederek de?i?tiriniz.

Bir ?lkyard?m Çantas?nda Bulunmas? Gerekenler;
?laçlar

* Oksijenli su ve Tentürdiyot
* Antibiyotik merhem
* Aspirin veya a?r? kesiciler
* ?shal ilac?
* Göz damlas?
* So?uk alg?nl???/öksürük ilac?
* Ha?ere ilac?
* Kulak ve burun damlas?
* Deri için dezenfektan (mikrop öldürücü) ilaç (püskürtme)
* Reçete ile sat?lan ilaçlardan yedek (Aile fertlerinin kullanmak zorunda oldu?u)
* Kullananlar için yedek numaral? gözlük
* Vitamin
* Bir kal?p sabun
* Hijyenik kad?n ba??

T?bbi Malzemeler

* Yara band?
* Kauçuktan yap?lm?? ameliyat eldiveni
* Ameliyat maskesi
* Tekli sarg?
* Kelebek sarg?
* Gazl? bez
* ?laç sürmeye veya yara temizlemeye yarayan pamuk parçalar?
* Yap??kan bant
* Sterilize sarg? bezi
* K?r?klar için malzeme
* E?yalar? dezenfekte etmek için %10 çama??r suyu içeren ?i?e (püskürtmeli)
* Termometre
* ?lkyard?m el kitab?

DEPREM SONRASINDA YAPACAKLARINIZ

Pani?e kap?lmamaya çal???n. Bir iki dakika durarak sakinle?meye çal???n.

* Yak?n çevrenizde tehlikeli bir durum olup olmad???n? kontrol edin. K?r?lm?? camlar, ortal??a dökülmü? kimyasal bir madde, yerinden oynad??? için dü?me tehlikesi olan e?yalar olup olmad???na bak?n.
* Ayaklar?n?z?, ellerinizi ve kafan?z? koruyun. Sa?lam, sert ayakkab?lar, deri eldiven ve varsa sert bir kask giyin. Yüzünüze toz için bir maske veya maske yerine geçebilecek bir ?eyle a?z?n?z? ve burnunuzu kapat?n.
* E?er karanl?ktaysan?z fener kullan?n. Bir gaz s?z?nt?s? olmad???ndan emin olana kadar kibrit kullanmay?n ve ???klar? yakmay?n.

Yang?n kontrolü yap?n. Küçük çapl? yang?nlar? söndürmeye çal??abilirsiniz. Bunun için;

* Is?y? so?utarak yok etmeye çal???n. (Su veya yang?n söndürücü ile)
* Ate?in havayla temas?n? kesebilirsiniz.
* Yang?na sebep olan yak?t? kesin.
* Yang?n söndürücüleri alevlerin üst k?sm?na de?il, her zaman ate?in alt k?sm?na do?ru tutun.
* Büyük çapl? yang?nlar? söndürmeye çal??may?n. Derhal uzakla??n.
* ?ayet yang?n?n sebebi bir ya? ise ASLA su kullanmay?n. Bu yang?nlar? yang?n söndürücülerle yada üstüne bir ?eyler kapatarak söndürebilirsiniz.
* Tüpleri, elektri?i, suyu ve varsa do?algaz? kontrol edin. Gerekliyse hepsine ana vanadan kapat?n. Evdeki tüm aletleri kapat?p fi?ten çekmeyi unutmay?n.
* Yerlere dü?mü? tellerden kesinlikle uzak durun ve bunlara temas eden e?yalara dokunmay?n.
* ?ayet piknik tüpü gibi bir aleti kullanacaksan?z bunu aç?k bir alanda yap?n. Gaz s?z?nt?s? ihtimali olan yerlerde tüp kullanmak yang?na sebep olabilir.
* Ayr?nt?lar? dinlemek için pilli bir radyo kullan?n.
* Evinizi terk ederken kimlik ve k?ymetli e?yalar?n?z?, kal?n giyecek ve battaniye gibi koruyucu e?yalar?n bulundu?u çantalar? yan?n?za al?n.
* Ailenize, sevdiklerinize ula?mak için arabaya atlay?p yollara ç?kmay?n, trafi?in t?kanmas? ambulans, itfaiye ve yard?m arabalar?n?n zaman?nda ihtiyac? olanlara ula?mas?n? engelleyecektir.
* Çok acil durumlar d???nda telefonu kullanmay?n.
* Sadece uzmanlar?n ve resmi kaynaklar?n aç?klama ve uyar?lar?na uyun. Kulaktan kula?a yay?lan söylentilere itibar etmeyin. Çünkü bu gibi durumlarda h?rs?zlar, ya?mac?lar gibi kötü niyetli insanlar evler bo?als?n diye yanl?? deprem alarm? verebilirler.
* Deprem sonras? çad?rlar?n?z? yetkililerin gösterdikleri yerlere kurun. Çad?rlar aç?k alanlara kurulmal? ve geçi? yollar?n? kapamamal?d?r. Çad?rlar? evinizin yak?n?na kurmakta ?srarc? davranmay?n.
* Size yard?ma gelen görevlileri gerçekten gereksinim duymad?kça me?gul etmeyin. Sizler gibi herkes panik halinde ve zor durumda olabilir. Görevlileri gereksiz yere me?gul etmenin yard?m hizmetlerinin aksamas?na sebep olacakt?r.
* Depremden sonra kendinizi ve ailenizin güvenli?inden emin olduktan sonra çevrenize de yard?mc? olmak elinizde. Büyük depremlerin ard?ndan kurtarma çal??malar? için mümkün oldu?unca fazla insana gerensinim duyulacakt?r. E?er sa?l???n?z yerinde ise sizde bu çal??malara katk?da bulunabilirsiniz. Ancak bu konuda yeterli ve bilgili de?ilseniz yard?mlar?n?z tehlike yaratabilir. Böyle bir durumda görevlileri me?gul ederek engellememek yapabilece?iniz en büyük yard?md?r.
* Unutmay?n; Kendi hayat?n?z? tehlikeye atarak kahraman olmaya çal??may?n, fiziksel kapasitenizin üzerinde bir ?eye kalk???rsan?z ölebilirsiniz ya da size yard?ma gelmeye çal??anlar?n hayatlar?n? tehlikeye sokabilirsiniz. Bazen yard?m için beklemek sab?r ve cesaret gerektirir.

ÇOCUKLARIN B?R DEPREM FELAKET?YLE BA?A ÇIKMALARINA NASIL YARDIM EDEB?L?RS?N?Z?

Bir deprem felaketinin ard?ndan, baz? çocuklarda a?a??daki belirtiler ortaya ç?kabilir:

* Depremin tekrarlanaca??ndan, yada depremi hat?rlatacak baz? i?aretlerden (oturdu?u koltu?un, yata??n sallanmas?, uyku s?ras?ndaki gürültü v.b.) a??r? korkma,
* Çok kolay ve s?k biçimde sinirlenme, a?lama ve s?zlama,
* Sald?rganl?k, yaramazl?k yapma, kendini bir i?e verememe,
* Okulda ve evde daha önce hiç yapmad??? davran??lar? yapma,
* Daha fazla hareketli olma, yerinde duramama, dikkatini belli bir konuya yo?unla?t?rmada güçlük çekme,
* Felakete ili?kin sürekli korkular ya?ama (örne?in, anne ve babadan art?k tamamen ayr?lmak zorunda kalaca??ndan korkma)
* Yaln?z ba??na yatmaktan korkma, anne-babas? yada bir ba?ka büyükle yatmak isteme, uykuda kabuslar görme ve ç??l?k atma, yatak ?slatma,
* Yaln?z kalmaktan, yan?ndakilerin uzakla?mas?ndan korkma, anne ve baban?n pe?inde dolanma, okula yada kre?e gitmekten korkma, tuvalette yaln?z b?rak?lmaktan korkma,
* Daha küçük ya?larda davrand?klar? gibi davranma, parmak emme, alt?n? ?slatma, biberondan beslenmeyi isteme, sürekli kucakta tutulmay? isteme,
* Doktor taraf?ndan sebebi bulunamayan mide bulant?s?, kar?n a?r?lar?, kusma, ba? a?r?s?, ba? dönmesi, beslenme ve uyku düzensizlikleri gibi ?ikayetleri gösterme,
* Sessizle?ip içine kapanma, ya?ad?klar? üzerinde konu?maktan kaç?nma,
* Sürekli bu konu üzerinde konu?may? isteme (özellikle daha büyük çocuklar) yada oyunlar?nda ve masallar?nda deprem felaketine ili?kin konular? i?leme,
* Bu deprem felaketinin, kendisinin daha önceden yapm?? oldu?u bir “kabahat” yüzünden oldu?unu dü?ünüp, suçluluk duyma,
* Baz? çocuklarda, ya?ad?klar? s?k?nt?ya ili?kin olarak d??tan fark edilecek herhangi bir belirti gözlenmeyebilir. Baz?lar?nda ise bu s?k?nt?lar?n?n ilk i?aretleri, haftalar? yada aylar sonra ortaya ç?kabilir.

Çocuklar?na bu konuda yard?m etmek için, anne-babalar? yada yak?nlar?ndaki büyükleri neler yapabilirler?

* Çocuklar?, olaylarla ilgili olarak bilgilendirmenin büyük yarar? vard?r; onlara duygusal aç?dan destek vermek, aile ve akrabalar?n felaket sonras? yaralar? sarma çal??malar?nda rol almalar?n? sa?lamak, aile ve akrabalar?n bir arada olduklar? duygusunu ya?amalar?na da katk?da bulunur. Bu zorluklar? birlikte a?abilmek, deprem felaketinden çok sonralar? bile sürebilecek ve aile bireylerini güçlendirecek bir “birlik beraberlik” duygusu ya?atacakt?r.
* Çocuklar?n?z? rahatlatmak ve onlara güven vermek için zaman ay?r?n. Bir felaketle ba?a ç?kmaya çal???rken, yeti?kin bir insan?n dikkati kolayca ba?ka konulara kayabilir. Deprem s?ras?nda yada sonras?ndaki acil durumlar içindeyken çocu?unuzu rahatlatmak için vakit ay?ramayaca??n?z? dü?ünebilirsiniz. Ama bir dakikal?k bile olsa, içten, ?efkat dolu bir sar?lma, sürekli onun yan?nda oldu?unuza dair güven verici, s?cak bir iki söz, çocuklar?n?z?n kendilerini güvende hissedebilmeleri için yeterli olacakt?r.
* Durumla ilgili olarak bir ?ey saklamadan, onun anlayabilece?i düzeyde basit sözcüklerle, dürüst olarak bilgi verin. Ailenize neler oldu?unu çocuklar?n?za aç?klay?n. Onlar?n anlayaca?? basit sözcükler kullan?n. Dürüst olun. Örne?in okul öncesi bir çocuk için, “Ay?e deprem oldu ve evimiz y?k?ld?. Bir süre onun içinde oturmayaca??z. Teyzenlere gidece?iz” gibi bir aç?klama yeterli olabilir. Ya?ad???n?z bu ciddi durumu, oldu?undan daha hafif bir ?ekilde aktarmaya çal??may?n. Ancak varolan? da abartmay?n, çocu?u do?rudan ilgilendirecek, hayat?n? do?rudan etkileyecek konular üzerinde bilgilendirin.
* Çocu?un ba??na gelen felaketi anlamas?na yard?mc? olun. Çocuklar anlamad?klar? ?eylerden korkarlar. Çocu?a depremin ne oldu?unu, nas?l oldu?unu, nas?l çok ender olarak ortaya ç?kan, ama do?an?n ayr?lmaz bir parças? oldu?unu anlat?n. Çocuklar, bu felaketin kendi yapt?klar? herhangi bir “kabahat”la ili?kili olmad???n?, kendi suçlar?n?n olmad???n? mutlaka anlaml?, söz konusu bu felaketin kendilerine verilen bir “ceza” olmad???n? çok iyi ö?renmelidir.
* Çocu?a ailesinin, aile sisteminin (akrabalar, yak?nlar) yada yak?n çevrenin korunmas? içinde oldu?u konusunda güvence verin. Onlara ?u tür cümlelerle yakla?abilirsiniz. “Evet can?m, deprem tehlikeli bir ?ey. Ba??m?zdan çok üzücü olaylar geçti. Ama bizler ?imdi güvencedeyiz. Bu konu ile ilgili ki?iler bize mutlaka yard?m edeceklerdir.
* Olanaklar ölçüsünde, gündelik al??kanl?klar?n?z? sürdürmeye çal???n. Kendi olanaklar?n?z içinde, e?er yapabiliyorsan?z, deprem öncesindeki al??kanl?klar?n?z? sürdürmeye, yada yeni ko?ullar alt?nda gerçekle?tirdi?iniz faaliyetlerinizi, olabildi?ince eskilerine benzetmeye çal??arak yapmaya çal???n (yemek saatleri, çocu?unuzu yat?rd???n?zda masal anlatmak, ö?le yeme?i sonras? uykular?, v.b.). Daha büyük çocuklar?n, kendi oyun türleri, oyun zamanlar?, mümkün oldu?unca de?i?tirilmeden sürdürülmeye çal???lmal?d?r. Deprem gibi bir kriz, ya?an?lan yeri de?i?tirme durumunda kalmaya ve al???lm?? gündelik faaliyetlerde kesintilere yol açt???ndan, kendi ba??na ciddi stres yaratabilir. Bu tür sars?c? zamanlarda az da olsa baz? al??kanl?klar? sürdürmeye çal??man?n, çocuklara belirli bir düzeyde kontrol duygusu ya?atabilmede katk?s? olacakt?r.
* Bu olaylardan sonra, kendinizin de neler hissetti?ini çocuklar?n?zla payla??n; ba??n?za gelenlere nas?l olumlu bir ?ekilde yakla?maya çal??t???n?z? anlat?n. Örne?in ?öyle bir ?ey söyleyebilirsiniz: “Evden ayr?lmak zorunda kald???m?z için bende çok üzgünüm, a?lamam?n nedeni bu. Gel bana bir sar?l. Çok iyi gelecek” Çocuklar?n da arada s?rada bir ?eyler yapmas?na izin verin ve onun kendisini aile sisteminin bir parças? olarak hissetmesinin, “bir arada olma” duygusunu ya?amas? aç?s?ndan büyük yarar? vard?r.
* Çocuklar?n?z?n duygular?n? ve ya?ad??? s?k?nt?y? anlad???n?z? ve hepsini kabul etti?inizi belirten sözcükler kullan?n. Örne?in ?una benzer bir ?eyler söyleyebilirsiniz:
* “Ahmetçi?im, a?laman?n hiçbir sak?ncas? yok. Kendini rahat b?rak. Halanlarda rahat edece?iz.” Çocu?unuza, “sakin ol; korkma; üzülme” gibi sözlerle neler hissetmesi gerekti?ini söyleyin. Sadece hissettiklerini dinlemeye haz?r oldu?unuzu, ya?ad??? duygular?n hepsinin çok normal oldu?unu söyleyin.
* Çocu?unuzun ya??na uygun olarak, gündelik ya?ant?n?z içinde yap?c? bir ?eyler yapabilmesini sa?layacak i?ler verin. Çocu?unuzu, ailenin ya?ad??? felaketten sonraki “yaralar? sarma” faaliyetleri içine sokarsan?z, onun kontrol duygusu ya?amas?n? ve katk?da bulunabildi?ini dü?ünmesini sa?lars?n?z. E?er yapabiliyorsa, sofray? haz?rlamas?na, ekmekleri yerle?tirmesine, su ta??nmas?na, v.b. i?lere yard?mc? olmas?na izi verin. Onlar? güvenli bir ?ekilde me?gul etmeye çal???n. Aileye bu ?ekilde yard?m edi?inden duydu?unuz memnuniyeti belirtin. Bununla beraber, bu sorumluluklar?n onu, ihtiyac? olan “arkada? oyunlar?”ndan çok fazla uzak tutmas?na da engel olun.
* Cesaret, sab?r, kararl?l?k, yard?mla?ma, problemleri çözmeye çal??ma ve ba?a ç?kma konusunda çabalama gibi davran??lar?n?zla, çocuklar?n?za örnek olmaya çal???n. Çocuklar?n?z?n dikkatini, benzer felaketi ya?am?? di?er ailelere ve onlara yard?mc? olmaya çal??an di?er insanlara çekmeye çal???n. “Ellerinden geleni yap?yorlar Ay?eci?im. Bak dün bütün gece kar?? evdekileri kurtarmaya çal??t?lar. Kom?ular?m?zda ayn? ?ekilde u?ra??yorlar.Bu i?i atlatmak için hep birlikte çal??mal?y?z.” ?eklinde bir ?eyler söyleyebilirsiniz. Ya?ad?klar?n?zla ba?a ç?kmak için neler yapt???n?z? ona söyleyin. “Kendimi kötü hissetti?imde birlikte ya?ad???m?z güzel günleri dü?ünüyorum ve kendime zamanla her ?eyin yeniden düzelece?ini hat?rlat?yorum. Benim i?ime yar?yor. Bir denemek ister misin ? Belki seninde i?ine yarar.
* Kendinizi rahatlatmak ve sakinle?tirmek için kendinize zaman ay?r?n. Kriz ortam?ndan uzakla?mak için kendinize çok k?sa bir ara verin. Örne?in birkaç dakika yürüyün. Zihninizi sakinle?tirmeye çal???n. E?er siz sa?lam olursan?z ailenize daha çok yard?m edebilirsiniz.

Marmara Denizi Deprem Riski

Gelecek 30 y?l içinde büyük bir deprem ya?anmas? olas?l??? %50′den fazla,

Gelecek 10 y?l içinde büyük bir deprem ya?anmas? olas?l??? %20′den fazla.

?stanbul’ da 7.5 ?iddetinde Deprem Oldu?unda Olu?acak Sosyal ve Ekonomik Etkiler

Yakla??k 70 bin ölü,120 bin yaral?-a??r yaral?, 400.000 hafif yaral?,

Birincil ekonomik kay?plar ~30 Milyar ABD Dolar?

?SMEP (?stanbul Sismik Riski Azaltma ve Acil Durum Haz?rl?k Projesi)

?stanbul Valili?i, ?l Afet Yönetim Merkezince sürdürülen çal??malar sonucunda, Dünya Bankas?ndan 400 Milyon $ (305.35 Milyon Euro) tutar?nda kredi verilmesi Banka yetkililerince prensipte kabul edilmi?tir.

20 Nisan 2005 tarihinde taslak Kredi metni Dünya Bankas? ile kar??l?kl? imzalanan ?SMEP Projesi ?stanbul Valili?i’nce Yürütülmektedir.

?SMEP proje çal??malar? Dünya Bankas?, Hazine Müste?arl???, Türkiye Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlü?ü, Ba?bakanl?k Proje Uygulama Birimi, ?stanbul Valili?i ve Büyük?ehir Belediyesinin ortak müzakereleri ile sürdürülmektedir.

Proje Bile?enleri

Acil Durum Haberle?me Sisteminin ?yile?tirilmesi:

Valilik ve ilgili tüm Kamu Kurum - Kurulu?lar?n?n birbirleriyle etkin bir biçimde kablolu ve kablosuz haberle?melerinin sa?lanmas?, bölgede meydana gelebilecek büyük bir deprem sonras?nda sistemin kesintisiz olarak çal??abilirli?ini sa?layacak bir haberle?me sisteminin kurulmas? amaçlanmaktad?r.

Afet Yönetim Bilgi Sisteminin Kurulmas?:

Ne tür bir acil durumun olu?tu?unu uygun zamanda net olarak anlayabilmek için bilgilerin bir araya toplanmas? ve ortaya konmas?, Acil duruma müdahale için ne tür kaynaklar?n gerekti?inin belirlenmesi, Kamu ve ulusal otoritelere do?ru ve vaktinde bilgi sa?layabilecek ?ekilde, bölgede meydana gelebilecek büyük bir deprem sonras?nda da sistemin kesintisiz olarak çal??abilecek bir Afet Yönetimi Bilgi Sistemi’nin olu?turulmas?d?r.

?stanbul’da Acil Durum Müdahale Kapasitesinin Güçlendirilmesi:

Büyük bir afeti takiben mal ve can güvenli?inin sa?lanmas? sorumlulu?u olan personel ve kurumlar?n malzeme ve ekipman ihtiyaçlar?n?n kar??lanmas?, haz?rl???n geli?tirilmesi ve devaml?l???n?n sa?lanmas? amaçlanmaktad?r.

?smep

* Acil durum ve afet yönetim sistemlerinin motoru güvenilir bir ses ve data haberle?me sistemidir
* Afet ve Acil durumlara müdahalede operasyon alan?na ili?kin güncel ve do?ru bilginin al?nabilmesi için ortak,senkronize bir bilgi sistemine ihtiyaç duyulmaktad?r.
* Yatay ve Dikey haberle?menin sa?lanmas? özellikle saha seviyesinde farkl? kurumlara ba?l? ekipler aras?nda etkin e?güdüm için bir gereksinimdir.
* Haberle?me sahadaki son durumun tüm ö?eleriyle yönetim sistemine aktar?lmas?n? ve komuta kademelerinde optimal kaynak yönetimini sa?lar.
* Say?sal ileti?im sistemleri dinamik görev tan?mlar?n?n ba?ar?yla uygulanmas?nda önemli bir araçt?r.
* Metropolitan alanlardaki afetlere müdahalede önceden belirlenen stratejiler ile izleme ve yönlendirmede otomasyon, kapasitenin etkin kullan?m? için zorunluluktur.

Mü?avirlik ?halesi Yap?lan Konu Ba?l?klar?

* Acil ileti?im sisteminin olu?turulmas?,
* Afet yönetimi bilgi sisteminin tasar?m?
* Acil müdahale kapasitesinin artt?r?lmas?,
* Öncelikli kamu binalar?n?n güçlendirilmesine ili?kin pilot uygulama, (54 Bina : 39 Okul Blo?u, 12 Üniversite Hastanesi Blo?u, 1 Yurt Blo?u, 2 Sivil Savunma Arama Kurtarma Müdürlü?ü Blo?u)
* Meskenlerin güçlendirilmesine ili?kin Bak?rköy ?lçe pilot uygulama, (350 bina)
* Meskenlerin güçlendirilmesine ili?kin sosyal e?ilim yoklamas?,

Projeye Kat?l?m? Sa?lanan Kurum ve Kurulu?lar

* ?l Emniyet Md.
* ?l Sa?l?k Md.
* Büyük?ehir Belediyesi.
* Defterdarl?k.
* Köy Hizmetleri
* Orman Bölge Müdürlü?ü
* ?l Bay?nd?rl?k ve ?skan Md.
* Nüfus ve Vatanda?l?k Md.
* Telekomünikasyon Kurumu.
* K?z?lay Bölge Md.
* Sivil Savunma ?l Md.
* Arama ve Kurtarma Birlik Md.
* Milli E?itim ?l Md.
* Milli E?itim ?l Md.
* ?l Tar?m Md.
* Denizcilik Müste?arl???
* K?y? Emniyeti
* Beda?
* Ayeda?
* Sivil Toplum Örgütleri

ÇATLAKLARIN GENEL ÖZELL?KLER?

Yap?lardaki hasarlar?n belirtisi fazla sehim, çatlak ve titre?imdir.?lk a?amada a??r? sehim göze çarpar. Çatlak ikinci a?amad?r. Çatla??n niteli?ini, eski ya da yeni olmas? gösterir.
Çatla??n yeni ve eski olu?u: Çatla?a neden olan etkinin sürüp sürmedi?inin i?aretidir. Çatlak toz toprak, örümcek a??, böcek kozas? vb. yabanc? maddelerin bulunmas? veya çatla??n her iki yüzeyindeki s?va malzemede oksitlenme belirtilerinin bulunmas? çatla??n eski oldu?unu gösterir.
Çatla??n yerinin önemi : Ta??y?c? veya ta??y?c? olmayan elemanlarda görülür. Ta??y?c? olmayan elemanlardaki çatlak, genelde üzerine oturdu?u ta??y?c? elamanlardaki a??r? deformasyon yada sehim sonucudur. E?er ta??y?c? elamandaki sehim ve deformasyon daha